31/1/14

Η γυναίκα στη μέση ηλικία


«Τα 40 είναι η μεγάλη ηλικία της νιότης, ενώ τα 50 είναι τα νιάτα της μεγάλης ηλικίας», Victor Hugo

Η μέση ηλικία είναι η αναπτυξιακή περίοδος που ξεκινά περίπου στα 40 και εκτείνεται μέχρι τα 60 σχεδόν χρόνια. Σ’ αυτό το στάδιο ανάπτυξης συμβαίνουν πολλές αλλαγές, οι οποίες γίνονται σταδιακά και με αργούς ρυθμούς. 

Μπορεί να χαρακτηριστεί ως ένα στάδιο στο οποίο η γυναίκα βιώνει απελευθέρωση της σεξουαλικότητας με την εμμηνόπαυση, απελευθέρωση ευθυνών με την ενηλικίωση των παιδιών και απελευθέρωση από τα κοινωνικά κατεστημένα και το μύθο του γήρατος. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για μία περίοδο με πολλές αλλαγές και … σκαμπανεβάσματα.

Συναισθηματικές αλλαγές

Οι γυναίκες γίνονται πιο θετικές, πιο ανεξάρτητες και πιο αποφασιστικές, ενώ οι άντρες γίνονται πιο συναισθηματικοί, εκφραστικοί και ευάλωτοι.
  • Η ένταση των διαφορών ανδρών – γυναικών καταλαγιάζει και οι γυναίκες απελευθερώνονται και εκφράζουν και τις δύο πλευρές της προσωπικότητάς τους, την αρσενική και τη θηλυκή.
  • Βιώνουν το σύνδρομο της «άδειας φωλιάς» όταν τα παιδιά τους φεύγουν από το σπίτι.
  • Χάνουν το στήριγμά τους και το ρόλο τους ως παιδιά, όταν μεγαλώνουν και φεύγουν από τη ζωή οι δικοί τους γονείς.
  • Αναθεωρούν το νόημα της ζωής και τις αποφάσεις που με ευκολία είχαν πάρει τα προηγούμενα χρόνια, καθώς και τις σχέσεις με ανθρώπους και πράγματα στο περιβάλλον τους.
Κοινωνικές αλλαγές
  • Οι απόλυτοι προσδιορισμοί ως προς την ανδρική ή τη γυναικεία φύση χάνουν την έντασή τους και οι δύσκαμπτοι προκαθορισμένοι ρόλοι ξεθωριάζουν ή συχνά εξαφανίζονται.
  • Υπάρχει μία σημαντική αλλαγή στις αξίες των γυναικών. Ενδιαφέρονται να αποκτήσουν περισσότερη εξουσία στο περιβάλλον τους και τη δυνατότητα να επιχειρούν αλλαγές.
  • Οι γυναίκες επικεντρώνουν  το ενδιαφέρον τους (κυρίως μετά τα 50) σε καθήκοντα και επιτεύγματα διαφορετικά από αυτά της ανατροφής, της εκπαίδευσης και της περιποίησης των μελών της οικογένειας.
  • Επαναπροσδιορίζουν το ρόλο τους σε επαγγελματικό και κατ’ επέκταση κοινωνικό επίπεδο.
  • Οι γυναίκες που μπορούν να αντισταθούν στο κοινωνικό κατεστημένο και να βοηθήσουν να εξελιχθεί ο εαυτός τους ικανοποιητικά, σύμφωνα με τις προσωπικές τους επιλογές, έχουν τα εξής χαρακτηριστικά:

* Έχουν έφεση για μία ολοκληρωμένη ζωή, τολμούν να αδράξουν τις ευκαιρίες και αρνούνται να βλέπουν παθητικά τη ζωή να περνά μπροστά τους χωρίς να συμμετέχουν.

Αποδέχονται κάθε πρόκληση σαν μία ευκαιρία για να καλυτερέψουν τον εαυτό τους και μετατρέπουν τη σκέψη τους σε δράση.

* Δεν επαναλαμβάνουν τα λάθη τους, γιατί μαθαίνουν από τις εμπειρίες τους και τα αποδέχονται, αντιμετωπίζοντάς τα με υπευθυνότητα.

* Έχουν σταθμίσει τα ελαττώματα και τα προτερήματά τους και προσπαθούν να αξιοποιήσουν τα χαρίσματά τους.

* Έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα να πραγματοποιήσουν κάποιους στόχους και όνειρα με την οικονομική ανεξαρτησία που τους δίνει το επάγγελμά τους.

Μεταβατική περίοδος

Η γυναίκα περνά σε μία μεταβατική περίοδο όπου αποχωρίζεται τα παιδιά της.
  • Μητέρες που τα καθήκοντά τους περιορίζονταν στη φροντίδα των μελών της οικογένειάς τους. Αυτές χάνουν ένα μέρος του εαυτού τους και του ρόλου τους ως μητέρες.
  • Μητέρες εργαζόμενες. Αυτές έχουν ένα είδος μικρής ενοχής αλλά είναι περισσότερο έτοιμες να αναγνωρίσουν ανεπάρκειες στη μητρική φροντίδα και να αναθεωρήσουν τη σχέση με τα παιδιά τους. 

Για τη γυναίκα είναι μία εποχή…

… ανασκόπησης της σχέσης παιδιού – γονιών για να γίνουν σαφείς οι ανάγκες μέσα στην οικογένεια (ποιος έχει ανάγκη ποιον, πόσο και για ποιο λόγο).

…επανεξέτασης από τους γονείς της συμπεριφοράς τους απέναντι στα παιδιά.

… αναγνώρισης λαθών

… επανόρθωσης, όπου αυτό είναι εφικτό.

… ειλικρίνειας για το δούναι και λαβείν στις σχέσεις, όπως εξελίσσονται στη νέα κατάσταση.

… αλλαγής της σχέσης παιδιού – γονιού από αυστηρά γονική και φιλική ή συμβουλευτική, χωρίς όμως υποδείξεις και κριτική.

Η Linda Friel λέει, «Μεγαλώνω αλλά εξελίσσομαι. Λέω αντίο στο παρελθόν και είμαι λυπημένη, ενώ συγχρόνως καλωσορίζω το παρόν και είμαι ευτυχισμένη». Οι γυναίκες μητέρες που σέβονται την ελευθερία των ενήλικων παιδιών τους και θέλουν να είναι ευτυχισμένα στη ζωή που διάλεξαν, όταν τα παιδιά τους φύγουν από κοντά τους, ψάχνουν να βρουν ποικίλα ενδιαφέροντα για να διαχειριστούν τον πόνο του αποχωρισμού (π.χ. ταξίδια, διάβασμα, συμμετοχή στα κοινά κλπ.). 

Τόσο η μητέρα νοικοκυρά όσο και η μητέρα εργαζόμενη βιώνει αυτή την απώλεια σαν μία απελευθέρωση και ανάγκη να φροντίσει με μία άλλη μορφή την οικογένειά της και να προσφέρει στην κοινωνία τη σοφία που απέκτησε στη ζωή της.

Διονυσία Μακρυνόρη
Ψυχολόγος



Εξασκηθείτε στην επίλυση προβλημάτων


(Προτού διαβάσετε παρακάτω, βεβαιωθείτε ότι έχετε διαβάσει προηγούμενη ανάρτηση με τίτλο "Επίλυση προβλημάτων").

Η επίλυση προβλημάτων μπορεί να γίνει διασκεδαστική, αν δεις τη διαδικασία σαν μία πρόκληση. Σε αυτή την άσκηση, θα εξασκηθείς σε δύο στάδια της επίλυσης προβλημάτων: στη δημιουργία εναλλακτικών λύσεων (4ο στάδιο) και στην επιλογή της καλύτερης λύσης (5ο στάδιο)

Κατάσταση: Καλείς έναν φίλο για δείπνο. Όταν έρχεται η ώρα να πληρώσεις τον λογαριασμό συνειδητοποιείς ότι έχεις ξεχάσει το πορτοφόλι σου σπίτι. Τι θα κάνεις;

  • Σκέψου όσο περισσότερες διαφορετικές λύσεις μπορείς σε αυτό το πρόβλημα, μέσω του «καταιγισμού ιδεών». Στόχος σου είναι η ποσότητα όχι η ποιότητα. 
  • Κάνε μία λίστα με κάθε λύση που θα περάσει από το μυαλό σου. Μην παραλείψεις ακόμα και λύσεις που θεωρείς αδύνατες. Ακόμα κι αν πιστεύεις ότι βρήκες την πιο προφανή ή βέλτιστη λύση, μη σταματάς να σκέφτεσαι επιπλέον λύσεις. Γράψε όλες τις εναλλακτικές που περνούν από το μυαλό σου. 
  • Μόλις έχεις μία ικανοποιητική λίστα λύσεων, βαθμολόγησέ τις με βάση τις πιθανές συνέπειες κάθε μίας. Σκέψου πόσο επιτυχημένη περιμένεις να είναι η κάθε λύση και τις συνέπειες της για σένα και τους άλλους. Χρησιμοποιώντας την παρακάτω κλίμακα, γράψε την ανάλογη βαθμολογία δίπλα από κάθε λύση: 5 = πολύ καλή, 4 = καλή, 3 =ουδέτερη, 2 = κακή, 1 = πολύ κακή. Στη συνέχεια, κοίταξε όλες τις λύσεις που βαθμολόγησες με 5 ή 4 (εάν δεν υπάρχει κάποια με 5). 
  • Από όλες αυτές διάλεξε την καλύτερη – δηλαδή αυτή που θεωρείς ότι θα οδηγούσε στις πιο ικανοποιητικές συνέπειες.

Σκέψου τι έμαθες από αυτή την άσκηση: 
  • Σε βοήθησε ο «καταιγισμός ιδεών» να σκεφτείς αρκετές εναλλακτικές λύσεις; 
  • Μπόρεσες να εντοπίσεις κάποια «διανοητικά μπλόκα», όπως είναι η άκαμπτη σκέψη, που μπορεί να σε εμπόδισαν από το να βρεις εναλλακτικές; 
  • Πόσο καλά πιστεύεις ότι δούλεψε η διαδικασία επιλογής της καλύτερης λύσης; 

Τέλος, θα το έβρισκες ίσως ενδιαφέρον να συγκρίνεις τις εναλλακτικές λύσεις που εντόπισες με αυτές κάποιου άλλου που έκανε την άσκηση.

Περιμένουμε τις απαντήσεις και τα σχόλιά σου!

Δώρα Αναστασίου
Ψυχολόγος

Επίλυση Προβλημάτων


Σας έχει τύχει να πελαγώσετε μπροστά σε μία δυσκολία και να πιστεύετε ότι δεν υπάρχει λύση; Ή να αντιμετωπίζετε διλήμματα χωρίς να μπορείτε να πάρετε μία απόφαση; Σίγουρα σε όλους μας έχει συμβεί, γιατί προβλήματα πάντα υπήρχαν και υπάρχουν, ο τρόπος όμως που τα προσεγγίζουμε και τα διαχειριζόμαστε μπορεί να αλλάξει.

Η επίλυση προβλημάτων είναι μία δεξιότητα που μαθαίνεται και χρησιμεύει στο να αντεπεξέρχεται κανείς σε καθημερινές δυσκολίες στη ζωή του, από την πιο απλή μέχρι την πιο σοβαρή. Κάποιοι τη μαθαίνουν από μικρή ηλικία, οι περισσότεροι όμως εμφανίζουν ανεπάρκειες ως προς αυτή. 

Όταν είμαστε συναισθηματικά μπλοκαρισμένοι, όταν αντιμετωπίζουμε ένα πρόβλημα πρωτόγνωρο με το οποίο δεν είμαστε εξοικειωμένοι, όταν δεν μπορούμε να ορίσουμε ποιο ακριβώς είναι το πρόβλημα, όταν ο τρόπος σκέψης μας είναι άκαμπτος, κ.α., δυσκολευόμαστε να βρούμε λύση στο πρόβλημά μας. Αν και τη λύση μπορεί να την ξέρουμε κάποιες φορές, πελαγώνουμε με το πρόβλημα και δεν κοιτάμε από εκεί και πέρα τι μπορούμε να κάνουμε. 

Με τον όρο «επίλυση προβλημάτων», λοιπόν, αναφερόμαστε σε μία συστηματική διαδικασία 7 σταδίων, μέσω της οποίας ένα άτομο καταλήγει να εφαρμόζει την πλέον αποτελεσματική λύση σε ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζει.

Στάδιο 1ο - Υιοθέτησε έναν προσανατολισμό προς την επίλυση προβλημάτων!
Αρχικά, είναι σημαντικό να αναγνωρίζει κανείς την ύπαρξη ενός προβλήματος πριν επιχειρήσει να το αντιμετωπίσει. Για παράδειγμα, κάποιος που χάνει τη δουλειά του  μπορεί εύκολα να το αναγνωρίσει αυτό ως πρόβλημα. Παρόλα αυτά, όταν οι άνθρωποι θεωρούν άλυτα κάποια διλήμματα με τα οποία έρχονται αντιμέτωποι στη ζωή τους, ή βιώνουν καταστάσεις αμετάβλητες, μπορεί να μην τα θεωρούν ως «προβλήματα» και να μην επιχειρούν να τα λύσουν, έτσι η κατάσταση διαιωνίζεται. 

Στάδιο 2ο -  Προσδιόρισε το πρόβλημα!
Κατά τη δεύτερη φάση θα πρέπει να προσδιοριστεί με ακρίβεια το πρόβλημα έτσι ώστε συγκεκριμένες λύσεις να μπορούν να προκύψουν. Αν πω για παράδειγμα «ο συγκάτοικός μου προτιμά να πηγαίνει νωρίς για ύπνο και να ξυπνά νωρίς, ενώ εγώ προτιμώ ακριβώς το αντίθετο», σε αντίθεση με το «ο συγκάτοικός μου κι εγώ συνέχεια τσακωνόμαστε», μπορώ πιο εύκολα να οδηγηθώ σε συγκεκριμένες λύσεις. 

Στάδιο 3ο - Θέσε στόχους!
Για να θέσει κανείς στόχους θα πρέπει να απαντήσει στην ερώτηση, «τι πρέπει να συμβεί για να μην έχω πλέον αυτό το πρόβλημα;». Οι στόχοι μπορούν να εστιαστούν είτε στην ίδια την προβληματική κατάσταση, αποσκοπώντας στο να την αλλάξουν (π.χ. να ξεχρεώσω ένα δάνειο), είτε στις αντιδράσεις του ατόμου σε αυτήν, σε επίπεδο συναισθήματος, σκέψης και συμπεριφοράς (π.χ. το να νιώθει κανείς άχρηστος επειδή χρωστάει), είτε και στα δύο. Η φύση του προβλήματος, δηλαδή το πώς προσδιορίζεται από το 1ο στάδιο, καθορίζει τον τύπο στόχου που είναι πιο κατάλληλος. 

Στάδιο 4ο - Σκέψου εναλλακτικές λύσεις!
Το άτομο εδώ προσπαθεί να σκεφτεί, βάσει των στόχων, εναλλακτικές λύσεις/ δράσεις που θα μπορούσαν να επιλύσουν το πρόβλημα. Στόχος είναι να σκεφτεί, μέσω της διαδικασίας του «καταιγισμού ιδεών» (brainstorming), όσο περισσότερες εναλλακτικές λύσεις είναι δυνατόν, ανεξάρτητα από το πόσο πρακτικές ή εφαρμόσιμες είναι, ώστε να πολλαπλασιάσει τις πιθανότητες να βρει την πιο αποτελεσματική. Αυτό διευρύνει τον ορίζοντα του ατόμου και την οπτική γωνία με την οποία βλέπει τα πράγματα, κάνοντας τον τρόπο σκέψης του πιο ευέλικτο και οδηγώντας το σε νέες κατευθύνσεις που αλλιώς θα έχανε. 

Στάδιο 5ο - Διάλεξε την καλύτερη λύση και σχεδίασέ την!
Μεταξύ των εναλλακτικών λύσεων του 4ου σταδίου, το άτομο επιλέγει την καλύτερη. Αυτή η επιλογή γίνεται εξετάζοντας τη βαρύτητα και τις πιθανές επιπτώσεις κάθε λύσης: τι είναι πιθανό να συμβεί βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα για το ίδιο το άτομο και για τους άλλους ανθρώπους γύρω του. Επίσης, βοηθάει να απαντήσω στο ποια λύση είναι η πιο κατάλληλη αν αύριο κιόλας έπρεπε να τη θέσω σε εφαρμογή. Η χρήση μίας κλίμακας διαβάθμισης για να εκτιμηθούν οι εναλλακτικές λύσεις, θα ήταν βοηθητική σε αυτό το στάδιο (για παράδειγμα ++ = πολύ καλή, + = καλή, 0 = ουδέτερη, - = κακή, - - = πολύ κακή). Στη συνέχεια, προτού περάσει στην εφαρμογή της, θα πρέπει να τη σχεδιάσει. 

Στάδιο 6ο - Εφάρμοσε την καλύτερη λύση!
Στο έκτο στάδιο, το άτομο υλοποιεί τη λύση που επέλεξε. Κατά μία έννοια, αυτό είναι το πιο κρίσιμο στάδιο διότι οι ​​καλύτερες λύσεις μπορούν να επιλύσουν το πρόβλημα μόνο εφόσον εφαρμοστούν σωστά. Αυτό υποδηλώνει ότι το άτομο πρέπει να έχει τις απαιτούμενες δεξιότητες και την ευκαιρία να εφαρμόσει τη λύση, καθώς και το κατάλληλο κίνητρο για να το πράξει. 

Στάδιο 7ο - Αξιολόγησε την αποτελεσματικότητα της επιλεγμένης λύσης!
Τέλος, όταν η λύση είχε τον χρόνο να τεθεί σε εφαρμογή, το άτομο αξιολογεί το πόσο επιτυχής υπήρξε. Εάν το πρόβλημα έχει επιλυθεί, η διαδικασία τερματίζεται. Εάν το πρόβλημα εξακολουθεί να υπάρχει, τότε το άτομο επαναλαμβάνει ένα ή περισσότερα από τα προηγούμενα στάδια. Για παράδειγμα, θα επιλέξει μία άλλη λύση, ή θα σκεφτεί περισσότερες εναλλακτικές κλπ..

Όταν νιώθεις λοιπόν τα προβλήματα να σε πλακώνουν, σκέψου ότι εσύ είσαι πάνω από αυτά, για να τα λύσεις, και όχι αυτά πάνω από σένα. Και μην ξεχνάς ότι τις περισσότερες φορές, για να λύσεις ένα πρόβλημα χρειάζονται κατ’ αρχήν τρία πράγματα: ψυχραιμία, χαρτί και μολύβι!!!

(Ακολουθεί επόμενη ανάρτηση με μία άσκηση που βοηθά περισσότερο στην κατανόηση της παραπάνω διαδικασίας).

Δώρα Αναστασίου
Ψυχολόγος

30/1/14

Τα συναισθήματα στη ζωή μας



Τι σημαίνει συναίσθημα; Ένας δύσκολος ορισμός που μπορεί να πάρει πολλές διαστάσεις με βάση τις εμπειρίες της ζωής μας.

Οι άνθρωποι πολλές φορές εκφράζουμε ένα μέρος από τα συναισθήματά μας είτε γιατί μόνο αυτά αναγνωρίζουμε είτε γιατί θεωρούμε ότι μπορούν να γίνουν κατανοητά χωρίς να τα εκφράσουμε. Είναι σημαντικό για εμάς να μπορέσουμε να βρούμε έναν τρόπο να συμφιλιωθούμε με αυτά και να τα επικοινωνήσουμε.
  • Δεν υπάρχουν καλά και κακά συναισθήματα. Όλοι μας έχουμε συναισθήματα όλες τις ώρες. Είναι μέρος της ανθρώπινης ύπαρξης. Δεν τα επιλέγουμε, όποια κι αν είναι αυτά (θλίψη, χαρά, θυμός, τρυφερότητα κλπ.). Αυτό που έχει σημασία είναι ο τρόπος που τα διαχειριζόμαστε και τα επικοινωνούμε.
  • Κάποιες φορές προσπαθούμε να αρνηθούμε κάποια από αυτά. Μπορεί να ντρεπόμαστε γι’ αυτά, μπορεί να μας τρομάζουν και να τα κρύβουμε, μπορεί και να μην τα έχουμε συνειδητοποιήσει.
  • Τα κρυμμένα συναισθήματα δεν εξαφανίζονται αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν σε λανθάνουσα κατάσταση, επηρεάζοντας συχνά τη συμπεριφορά μας και το σώμα μας, προκαλώντας προβλήματα στην υγεία μας (π.χ. έλκος, πονοκέφαλος κλπ.).
  • Πολλές φορές θεωρούμε ότι στέλνουμε ένα ξεκάθαρο μήνυμα στους άλλους, όμως στην πραγματικότητα αυτό δεν αντιστοιχεί στα συναισθήματά μας. Εξαιτίας των μη συνειδητοποιημένων συναισθημάτων μας, έχουμε κάποιες αντιδράσεις που εμποδίζουν την επικοινωνία μας (σαρκασμός, απειλές, γκρίνια κλπ.).
  • Είναι σημαντικό να τα αναγνωρίζουμε ώστε να μην καθορίζουν  την αλληλεπίδρασή μας με τους άλλους. Όταν συμβαίνει αυτό μπορούμε να βρούμε τρόπους να τα εκφράσουμε ώστε να δείχνουμε το σεβασμό και την αποδοχή στις ανάγκες των άλλων.
  • Πολλές φορές είναι προτιμότερο να τα εκδηλώνουμε όχι μόνο με λόγια αλλά και με πράξεις. Τα λόγια θα πρέπει να συμβαδίζουν με τις πράξεις μας, διαφορετικά στέλνουμε ένα λανθασμένο μήνυμα στον αποδέκτη.
  • Εάν πραγματικά θέλουμε να διευρύνουμε την επικοινωνία μας με την οικογένεια και τους φίλους μας, είναι πολύ βοηθητικό να τα εκφράζουμε άμεσα. Θα μπορούσαμε να το κάνουμε συχνότερα εκμεταλλευόμενοι τις ευκαιρίες να εκφράσουμε την τρυφερότητα και την αγάπη μας στους ανθρώπους γύρω μας. 
  • Είναι σημαντικό να επικοινωνούμε τόσο τα θετικά όσο και τα αρνητικά συναισθήματα αρκεί να το κάνουμε δείχνοντας ταυτόχρονα την αγάπη και το σεβασμό μας. Όταν δεν εκφράζουμε το θυμό και τον εκνευρισμό μας δεν επιτρέπουμε στον εαυτό μας να επικοινωνήσει ουσιαστικά με τον άλλον. Ο ίδιος μας ο εαυτός εμποδίζει την ουσιαστική και αποτελεσματική συνδιαλλαγή με τους άλλους.

Η γέφυρα επικοινωνίας με τους ανθρώπους μου είναι τα συναισθήματά μου.
Ο τρόπος που τα εκφράζω είναι η εικόνα των σχέσεών μου.
Η γνωριμία με τα συναισθήματά μου με κάνει να σκέφτομαι.
Η σκέψη με κάνει σοφό.
Η σοφία με απελευθερώνει.

Διονυσία Μακρυνόρη
Ψυχολόγος

Χαμηλή αυτοεκτίμηση και φόβος θανάτου: Αντιμετωπίζονται με μια αγκαλιά και ένα χάδι;





Μπορούμε με μια αγκαλιά και ένα χάδι να αντιμετωπίσουμε το φόβο μας για το θάνατο; 

Ναι, υποστηρίζει μια ομάδα ψυχολόγων, ειδικά μάλιστα για όσους έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Η άποψη αυτή βασίζεται στα  αποτελέσματα της μελέτης τους που δημοσιεύτηκε πριν από λίγους μήνες. Συγκεκριμένα, στους συμμετέχοντες στη μελέτη έδωσαν να συμπληρώσουν δύο ερωτηματολόγια: το ένα μετρούσε την αυτοεκτίμηση και το άλλο το φόβο για το θάνατο. Τα ερωτηματολόγια χορηγήθηκαν από μία ερευνήτρια, η οποία καθώς περνούσε, άγγιζε για λίγα δευτερόλεπτα απαλά στην πλάτη κάποιους από αυτούς. Βρέθηκε ότι όσοι είχαν δεχτεί το απαλό άγγιγμα και επίσης είχαν χαμηλή αυτοεκτίμηση, δήλωναν στο τέλος αυτής της διαδικασίας λιγότερο φοβισμένοι στην ιδέα του θανάτου. Το εύρημα αυτό ίσχυε μόνο για το φόβο του θανάτου και όχι για άλλους φόβους, όπως αυτός που προκαλείται από την ιδέα της επίσκεψης σε οδοντίατρο.

Οι ίδιοι ψυχολόγοι διερεύνησαν περαιτέρω αυτό το εύρημα. Συγκεκριμένα, ζήτησαν από μια ομάδα ατόμων να αξιολογήσει την τιμή ενός μεγάλου λούτρινου αρκούδου. Ο αρκούδος βρισκόταν μέσα σε μια βιτρίνα, οπότε μπορούσαν να τον δουν, αλλά όχι να τον αγγίξουν. Σε κάποια από τα άτομα αυτά, λίγο πριν φτάσουν στη βιτρίνα, έγινε μια αναφορά στο θέμα του θανάτου.

Βρέθηκε ότι όσοι είχαν θυμηθεί το θάνατο και ταυτόχρονα είχαν χαμηλή αυτοεκτίμηση αξιολόγησαν ότι ο αρκούδος κόστιζε 23 €. Δηλαδή, απέδωσαν στο χνουδωτό αντικείμενο που συνδέεται με το χάδι και την αγκαλιά υψηλή αξία, αντίθετα από όσους είχαν υψηλή αυτοεκτίμηση και όσους δεν είχαν λάβει μέρος στη συζήτηση για το θάνατο που αξιολόγησαν την τιμή του ίδιου αντικειμένου στα 13 €. Σύμφωνα με τους ερευνητές η σκέψη του θανάτου στα άτομα με χαμηλή αυτοεκτίμηση, αύξησε την ανάγκη και την επιθυμία για χάδι και αγκαλιά.

Βάσει των παραπάνω, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι το άγγιγμα μπορεί να φανεί ευεργετικό και θεραπευτικό στα άτομα με χαμηλή αυτοεκτίμηση που φοβούνται το θάνατο.

Και καταλήγουν: «Η σκέψη για τη θνητότητά του σώματός μας πυροδοτεί υπαρξιακές ανησυχίες, αλλά το ίδιο το σώμα μας μπορεί να μας βοηθήσει να συμφιλιωθούμε με τους χειρότερους φόβους μας». 
    
Φωτεινή Λέκκα
Ψυχολόγος


27/1/14

Η φοβία για το αεροπλάνο και τις πτήσεις



Ο "Ιπτάμενος Ολλανδός": Το 2000 η ομάδα του ηττήθηκε 4-1 από τη Σπάρτακ Μόσχας. Μεγάλος απόντας από τον αγώνα, ο Dennis Bergkamp που δεν ταξίδεψε λόγω του φόβου του για το αεροπλάνο


Αν φοβάστε το ταξίδι με το αεροπλάνο είναι πιθανό ότι έχει γίνει κύριο μέλημά σας πώς να το αποφύγετε.

Μπορεί να έχετε αποκλείσει εντελώς από τη ζωή σας τα αεροπορικά ταξίδια ή αν είστε υποχρεωμένος να ταξιδέψετε π.χ. για επαγγελματικούς λόγους, υπομένετε την κατάσταση με μεγάλη δυσφορία και αφού καταναλώνετε π.χ. αλκοόλ για να χαλαρώσετε.

Για να νικήσετε τη φοβία για το αεροπλάνο, είναι σημαντικό να ξέρετε ότι κάτω από αυτή υποβόσκουν δύο κύριοι φόβοι.

Ο πρώτος αφορά το φόβο για το θάνατο. Παρότι η πιθανότητα να πεθάνουμε κάθε φορά που μπαίνουμε σε ένα αεροπλάνο είναι περίπου μία στα δύο εκατομμύρια, είναι πιθανό να εξακολουθείτε να φοβάστε ότι το αεροπλάνο θα συντριβεί και ότι θα σκοτωθείτε. Μπορεί να σκέφτεστε ότι, σε περίπτωση συντριβής, είστε καταδικασμένοι και δεν υπάρχει ελπίδα σωτηρίας.

Ο δεύτερος φόβος συνδέεται με τη διαταραχή πανικού και την αγοραφοβία. Από αυτό το φόβο υποφέρουν οι περισσότεροι άνθρωποι που αποφεύγουν τις πτήσεις και τα αεροπλάνα. Στην περίπτωση αυτή, είναι πιθανό να φοβάστε ότι θα πάθετε κρίση πανικού, ενώ είστε εγκλωβισμένοι σε ένα χώρο από τον οποίο δεν υπάρχει η δυνατότητα διαφυγής. Σκέφτεστε ότι θα χάσετε τον έλεγχο του εαυτού σας, θα βιώσετε όλα τα δυσάρεστα συμπτώματα της κρίσης πανικού (ταχυκαρδία, εφίδρωση, τρέμουλο, στομαχικές διαταραχές κ.λπ.) και δεν θα μπορείτε να βγείτε έξω. Ο φόβος σας επιδεινώνεται από τη σκέψη ότι οι συνεπιβάτες σας θα σας αντιληφθούν και θα ρεζιλευτείτε.
.
Για να αντιμετωπίσετε τη φοβία για το αεροπλάνο είναι σημαντικό να:

κατανοήσετε το βαθύτερο φόβο που κρύβεται πίσω από αυτή.

συνεργαστείτε με ένα ειδικό ώστε βήμα – βήμα να μάθετε αποτελεσματικές τεχνικές που θα σας βοηθήσουν να αμφισβητήσετε και να αλλάξετε τόσο το φόβο σας, όσο και τον τρόπο που έχετε επιλέξει για να τον αντιμετωπίσετε, δηλαδή αποφεύγοντας ή υπομένοντας τις πτήσεις.

λάβετε έγκυρη πληροφόρηση για την ασφάλεια των πτήσεων, καθώς και το τι σημαίνει οτιδήποτε σας φοβίζει στη διάρκεια μιας πτήσης π.χ. ήχοι (τι σημαίνουν τα διάφορα τριξίματα κατά την απογείωση και την προσγείωση, τι σημαίνει όταν υπάρχουν αναταράξεις κατά την πτήση κ.λπ.)

Στην προσπάθειά σας αυτή, σας προτείνουμε να παρακολουθήσετε τις δραστηριότητες του 3ου Athens Flying Week που θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα από 22 έως 28 Σεπτεμβρίου 2014 




Στις δράσεις του συμπεριλαμβάνονται ενδιαφέρουσες ομιλίες για τη φοβία για το αεροπλάνο καθώς και για την ασφάλεια των πτήσεων.

Επίσης, χρήσιμο μπορεί να σας φανεί το βιβλίο «Κατανοώντας τις ειδικές φοβίες» των Χαλιμούρδα Θ. και Σωτηροπούλου Β. (2013, εκδόσεις Βήτα).

Φωτεινή Λέκκα
Ψυχολόγος

Ταξίδι προς την ενηλικίωση

"Τα παιδιά είναι ταξιδιώτες που φθάνουν σε μία ξένη χώρα για την οποία δεν γνωρίζουν τίποτα", Locke

Οι γονείς ανησυχούν για την απειρία των παιδιών τους, τα οποία προσπαθούν να προσαρμοστούν στον κόσμο των ενηλίκων και γίνονται πολλές φορές προστατευτικοί προς αυτά, διότι φοβούνται μήπως τα «χάσουν». 

Μέσα από την ενθάρρυνση και τον τρόπο επικοινωνίας τους με τον έφηβο, βοηθούν και διευκολύνουν το ταξίδι του προς την ενηλικίωση.

Τρόποι ενθάρρυνσης των εφήβων
  • Δείξτε του την αποδοχή και την αγάπη σας για την προσπάθεια που καταβάλλει να διαμορφώσει την προσωπική του ταυτότητα.
  • Αναγνωρίστε τις προσπάθειές του και την πρόοδό του, ανεξάρτητα από το τελικό αποτέλεσμα. 
  • Προσπαθήστε να μην τον ελέγχετε και να μην τον επικρίνετε για τις πράξεις και τις επιλογές του. 
  • Αναγνωρίστε και αποδεχτείτε τους στόχους του και δείξτε εμπιστοσύνη στην κρίση του.
  • Αποφύγετε να τον συγκρίνετε με τα αδέρφια του ή άλλους συνομηλίκους.
  • Ενθαρρύνετε τη συμμετοχή του στη λήψη αποφάσεων μέσα στην οικογένεια.
  • Συμμεριστείτε τον ενθουσιασμό του για τα ενδιαφέροντα και τις δραστηριότητές του, ανεξάρτητα από τις δικές σας αξίες και προσδοκίες.
  • Προσπαθήστε να διατηρήσετε το χιούμορ σας και να θυμάστε ότι όλοι κάνουμε λάθη.
  • Δείξτε εμπιστοσύνη στον έφηβο και αφήστε τον να έρθει αντιμέτωπος με τις συνέπειες των πράξεών του.


Ένα είναι σίγουρο, ότι μακροπρόθεσμα θα ανταμειφθείτε με την ευγνωμοσύνη του, την αγάπη του και την πίστη του στα αρχικά γονεϊκά πρότυπα που τώρα απορρίπτει και αμφισβητεί. 

Διονυσία Μακρυνόρη
Ψυχολόγος

24/1/14

Τι δεν πήγε καλά σε αυτή την ιστορία;




Σας παρουσιάζουμε μια ιστορία αγάπης, βγαλμένη από ένα παλιό παραμύθι.

«Η ιστορία μιλάει για ένα ωραίο νεαρό ζευγάρι σ’ ένα χωριουδάκι ξυλοκόπων κοντά σ’ ένα βουνό, που αρραβωνιάστηκαν όταν εκείνη ήταν δεκατριών κι εκείνος δεκαοκτώ. Εκείνος, καθώς είχε μάθει να κόβει ξύλα από μικρό παιδί, ήταν ψηλός, σβέλτος και μυώδης, κι εκείνη ήταν ξανθιά, με πολύ μακριά μαλλιά ως τη μέση της και υπέροχα γαλανά μάτια. 

Η ιστορία λέει, λοιπόν, ότι οι δύο νέοι έφτασαν στον αρραβώνα με τις ευλογίες όλου του χωριού. ΄Ώσπου μια μέρα, όταν εκείνη έγινε δεκαοκτώ κι εκείνος είκοσι τριών, το χωριό ολόκληρο συμφώνησε να βοηθήσει τους δύο νέους να παντρευτούν. 

Τους έκαναν δώρο μια ξύλινη καλύβα και ένα μικρό κομμάτι γης με δέντρα για να μπορεί εκείνος να δουλεύει ως ξυλοκόπος. Παντρεύονται λοιπόν τα παιδιά, και μετά το γάμο πάνε να ζήσουν εκεί προς μεγάλη χαρά όλων, των ίδιων, των οικογενειών τους και του χωριού, που είχε βοηθήσει τόσο αυτή τη σχέση. 

Και ζουν εκεί όλες τις μέρες του χειμώνα, του καλοκαιριού, της άνοιξης και του φθινοπώρου, και χαίρονται πολύ που είναι μαζί. Πλησιάζει η πρώτη επέτειος του γάμου τους, κι εκείνη νιώθει την ανάγκη να  κάνει κάτι για του δείξει τη μεγάλη της αγάπη. Σκέφτεται να του κάνει ένα δώρο που θα έχει νόημα. Αν του χαρίσει ένα καινούργιο τσεκούρι, αυτό θα έχει να κάνει με τη δουλειά του…Ένα πουλόβερ πλεγμένο από την ίδια δεν την ικανοποιεί γιατί του έχει ήδη πλέξει διάφορα ρούχα με άλλες ευκαιρίες, κι ένα ωραίο φαγητό πάλι δεν της φαίνεται αρκετά μεγαλοπρεπές…

Αποφασίζει να πάει στο χωριό για να δει μήπως βρει εκεί κάτι, κι αρχίζει να τριγυρνάει στους δρόμους. Βέβαια, όσο κι αν ψάχνει, δε βρίσκει και τίποτα σπουδαίο που να μπορεί ν’ αγοράσει με τα λιγοστά που βάζει στην άκρη απ’ τα ρέστα. 

Περνώντας έξω από ένα κοσμηματοπωλείο, το μοναδικό του χωριού, βλέπει στη βιτρίνα μια ωραία, χρυσή αλυσίδα. Αυτομάτως, θυμάται πως υπάρχει ένα μόνο υλικό πράγμα που εκείνος λατρεύει και θεωρεί στ’ αλήθεια πολύτιμο: ένα χρυσό ρολόι που του είχε χαρίσει ο παππούς του πριν πεθάνει. Απ’ όταν ήταν παιδάκι, αυτό το ρολόι το φύλαγε σε μια παλιά θήκη που έχει πάντα δίπλα στο κρεβάτι, και κάθε βράδυ άνοιγε το συρτάρι του κομοδίνου, έβγαζε το ρολόι από τη θήκη του, το σκούπιζε, το κούρδιζε λιγάκι, το άκουγε μέχρι να σταματήσει, το ξανασκούπιζε, το χάιδευε για λίγο και το ξανάβαζε στη θήκη του. 

Εκείνη σκέφτεται: «Τι θαυμάσιο δώρο θα ήταν αυτή η χρυσή αλυσίδα για κείνο το ρολόι…» Μπαίνει στο μαγαζί να ρωτήσει πόσο κάνει, και μένει άναυδη ακούγοντας την απάντηση. Κάνει πολύ παραπάνω απ’ όσο είχε φανταστεί κι απ’ όσα είχε μαζέψει. Θα έπρεπε να περιμένει τρεις επετείους για να μπορέσει να την αγοράσει, αυτή όμως δεν μπορεί να περιμένει τόσο πολύ. 

Φεύγει από το χωριό αρκετά λυπημένη, και σκέφτεται τι θα μπορούσε να κάνει για να βρει τα λεφτά για την αλυσίδα. Καθώς δεν έχει μάθει να κάνει κάποια εργασία, στύβει το μυαλό της για να βρει μια λύση, ώσπου, περνώντας έξω από το μοναδικό κομμωτήριο του χωριού, βλέπει μια επιγραφή που λέει «Αγοράζουμε φυσικά μαλλιά». Καθώς εκείνη έχει τα ξανθά της μαλλιά άκοπα από την ηλικία των δέκα, μπαίνει αμέσως μέσα να ρωτήσει. 

Τα λεφτά που προσφέρουν φτάνουν για ν’ αγοράσει τη χρυσή αλυσίδα και περισσεύουν για να πάρει κι ένα κουτί όπου θα φυλάνε την αλυσίδα μαζί με το ρολόι. Χωρίς δισταγμό, λέει στην κομμώτρια:

«Αν έρθω σε τρεις μέρες για να πουλήσω τα μαλλιά μου, θα τα’ αγοράσετε;»
«Βέβαια» είναι η απάντηση. 

«Τότε, σε τρεις μέρες θα είμαι εδώ.» 

Επιστρέφει στο κοσμηματοπωλείο, λέει να της κρατήσουν την αλυσίδα και γυρίζει σπίτι της χωρίς να πει τίποτα. 

Την ημέρα της επετείου, το ζευγάρι αγκαλιάζεται λίγο πιο σφιχτά απ’ ό,τι συνήθως , εκείνος φεύγει για τη δουλειά κι εκείνη κατεβαίνει στο χωριό. 

Στο κομμωτήριο της κόβουν κοντά τα μαλλιά, παίρνει τα λεφτά και πάει στο κοσμηματοπωλείο. Αγοράζει τη χρυσή αλυσίδα και το ξύλινο κουτί, επιστρέφει σπίτι, μαγειρεύει και περιμένει να ‘ρθεί το βράδυ και να γυρίσει εκείνος απ’ τη δουλειά. 

Αντίθετα από άλλες φορές που άναβε όλα τα φώτα για να τον περιμένει, απόψε ανάβει μόνο δύο κεριά και φοράει ένα μαντίλι στο κεφάλι, γιατί του αρέσουν πολύ τα μαλλιά της και δεν θέλει να καταλάβει πως τα έχει κόψει. Μετά, θα βρει χρόνο να του εξηγήσει…

Κι έρχεται εκείνος. Αγκαλιάζονται σφιχτά και λένε ο ένας στον άλλο πόσο πολύ αγαπιούνται. Τότε, παίρνει αυτή κάτω από το τραπέζι το ξύλινο κουτί που περιέχει τη χρυσή αλυσίδα για το ρολόι. Πάει κι εκείνος στο ντουλάπι και βγάζει ένα μεγάλο κουτί που το είχε φέρει στο σπίτι την ώρα που εκείνη έλειπε στο χωριό. Μέσα στο κουτί βρίσκονται δύο τεράστια διακοσμητικά χτενάκια για τα μαλλιά της. Για να τα αγοράσει, είχε πουλήσει το χρυσό ρολόι του παππού…»  


Με αφορμή αυτή την ιστορία, σας ενθαρρύνουμε να σκεφτείτε ξανά την έννοια της «θυσίας» μέσα στις σχέσεις και την αγάπη, καθώς και το τι κάνουμε λάθος στην επικοινωνία με τους σημαντικούς ανθρώπους στη ζωή μας. 

Φωτεινή Λέκκα
Ψυχολόγος

Το απόσπασμα είναι από το βιβλίο «Από την αυτοεκτίμηση στον εγωισμό» του γνωστού γιατρού και ψυχοθεραπευτή Jorge Bucay  (2013, εκδόσεις Opera Animus, μετάφραση: Κ. Επισκοποπούλου).



22/1/14

Η ομορφιά της εφηβείας και τα προβλήματά της



Η εφηβεία είναι μία διακριτή αναπτυξιακή φάση, μεταξύ παιδικής και ενήλικης ζωής, εξαιτίας των ραγδαίων βιολογικών, σωματικών, ψυχοσυναισθηματικών και κοινωνικών αλλαγών. 

Έχει την αρχή της στη βιολογία και το τέλος της στον πολιτισμό, στο σημείο εκείνο που το κορίτσι και το αγόρι έχουν αποκτήσει έναν ικανοποιητικό βαθμό ψυχολογικής ανεξαρτησίας και αυτονομίας από τους γονείς τους.  

Δεν υπάρχει κανένα ευδιάκριτο «τέρμα». Ακόμη και το σημείο έναρξης της εφηβείας ποικίλει ανάλογα με τους περιβαλλοντικούς και κληρονομικούς παράγοντες. Στη διάρκεια αυτής της περιόδου συμβαίνουν μεγάλες ανακατατάξεις, σε μία προσπάθεια προσαρμογής, ελέγχου και εξισορρόπησης των εσωτερικών μεταβολών του εφήβου.

Η εφηβεία συμπίπτει με τα χρόνια που το παιδί φοιτά στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (11-20 ετών) με τη διαφορά, βέβαια, ότι η χρονική διάρκειά της  ποικίλει από πολιτισμό σε πολιτισμό. Δηλαδή ενώ τα φαινόμενα ανάπτυξης μπορεί να είναι κοινά και παγκόσμια, κάθε κοινωνία και κάθε ιστορικός χρόνος καθορίζουν τις δικές τους παραμέτρους όσον αφορά την περίοδο αυτή. Ενώ οι εσωτερικές διαδικασίες δεν μεταβάλλονται, τα σύμβολα, τα πρότυπα, οι εξωτερικοί παράγοντες και οι σχέσεις με σημαντικά αντικείμενα του περιβάλλοντος που καθορίζουν την ανάπτυξη του εφήβου, διαφέρουν μεταξύ τους.

Ο πιο σημαντικός αναπτυξιακός στόχος της εφηβείας είναι η ανάγκη του ατόμου να διαμορφώσει οριστικά την ταυτότητά του, να γίνει ένα μοναδικό, ξεχωριστό και ώριμο άτομο. Αυτή η ανάπτυξη της προσωπικότητάς του εφήβου αρχίζει με το έντονο ενδιαφέρον του να βρει και να ανακαλύψει τη φύση του εαυτού του και τελειώνει όταν πλέον έχει διαμορφώσει την προσωπική του ταυτότητα και την εικόνα του ως ένα ενιαίο σύνολο.

Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος και να φτάσει ο έφηβος στην ολοκλήρωση της προσωπικότητάς του, η οποία έχει τον πυρήνα της στην προσχολική και σχολική ηλικία, θα χρειαστεί να διανύσει ένα δρόμο που ενώνει την παιδική ηλικία με την ενήλικη ζωή και όπου οδεύοντας, ο έφηβος, θα προσλάβει τελικά, παρά τις λοξοδρομήσεις και τα αδιέξοδα, μία γνώριμη και αναγνωρίσιμη μορφή.

Διονυσία Μακρυνόρη
Ψυχολόγος

20/1/14

10 Tips επιβίωσης από την κρίση




  • Ελέγχοντας την αντίληψη που έχουμε για τα γεγονότα, ελέγχουμε και τις αντιδράσεις μας σε αυτά. Μπορεί να μην έχουμε τον έλεγχο της παγκόσμιας οικονομίας έχουμε όμως τον έλεγχο του εαυτού μας. Είναι όλα μία κατάσταση του μυαλού. Μόνο παίρνοντας τον έλεγχο στα χέρια μας, η πρωτοβουλία, η καινοτομία και η δημιουργικότητα μπορούν ελεύθερα να ακμάσουν και η εναλλακτική σκέψη να αναπτυχθεί.
  • Προσπάθεια επιβολής της λογικής σκέψης πάνω στη συναισθηματική αντίδραση του άγχους, χωρίς να «αρρωσταίνουμε» εκ των προτέρων για κάτι που δεν είναι βέβαιο αν θα συμβεί. Όταν κάνουμε μία σκέψη ας αναρωτηθούμε αν όντως στηρίζεται λογικά. Τι έχουμε για να την υποστηρίξουμε και τι θα μπορούσαμε να πούμε για να την καταρρίψουμε; Είναι σημαντικό να χρησιμοποιούμε τη λογική μας για να καθορίσουμε το πρόβλημα στην πραγματική του διάσταση, αποτρέποντας τα κατακλυσμιαία αρνητικά συναισθήματα από το να μας παρασύρουν.
  • Αλλαγή αρνητικών σκέψεων με θετικές. Γινόμαστε πιο αισιόδοξοι. Πώς γίνεται αυτό; Παρόλα τα αρνητικά που μας κατακλύζουν, ας εστιάσουμε στο ένα θετικό που μπορεί να συμβαίνει. Μπορεί να είναι ένα αλλά αν εστιάσουμε σε αυτό θα δούμε αυτή τη θετικότητα να πολλαπλασιάζεται μέσα μας και γύρω μας.
  • Καταφεύγουμε σε νέους μηχανισμούς προσαρμογής και αντιμετώπισης της κατάστασης, όπως το χιούμορ. Σίγουρα υπάρχουν και πολλοί ακόμα για τον καθένα μας. Βρείτε τους δικούς σας!
  • Δεν απομονωνόμαστε. Πολλοί βιώνουν τα ίδια με εμάς και κάνουν τις ίδιες σκέψεις. Μιλάμε ανοιχτά, επικοινωνούμε, μοιραζόμαστε με τους κοντινούς μας ανθρώπους κι έτσι βοηθάμε ο ένας τον άλλο.
  • Διατηρούμε την ποιότητα στη ζωή μας εφευρίσκοντας νέους εναλλακτικούς τρόπους να το κάνουμε, όπως π.χ. συμμετοχή σε εθελοντικές δράσεις που μειώνουν τα αισθήματα φόβου και άγχους και αυξάνουν την αίσθηση ελέγχου και συντροφικότητας.
  • Εστιάζουμε στη επίλυση πρακτικών προβλημάτων, εντοπίζοντας τις πραγματικές μας ανάγκες και παίρνοντας τα μέτρα μας. Έτσι, αυξάνουμε την αίσθηση ελέγχου. Αντίθετα, η καταστροφολογία, ο εκ των προτέρων πανικός και η κατασκευή και καλλιέργεια σεναρίων, μας αποπροσανατολίζουν από τον εποικοδομητικό σχεδιασμό και τελικά από την επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε.
  • Αποκτούμε γνώση. Διαβάζουμε, ψάχνουμε και μαθαίνουμε κάθε τι σχετικό με αυτό που μας προβληματίζει χωρίς να μένουμε μόνο σε ό, τι προβάλλουν τα ΜΜΕ και ό, τι ακούμε από τους άλλους. Η γνώση είναι δύναμη.
  • Δεν ξεχνάμε μία από τις δυνάμεις που διαθέτουμε και ακούει στο όνομα «ικανότητα προσαρμογής» και η οποία μας διέσωσε πάντα στο πέρασμα των αιώνων. Αυτή την ικανότητα καλούμαστε να ενεργοποιήσουμε στην πράξη.
  • Στρέφουμε την προσοχή μας εσωτερικά, προς τον εαυτό μας και προσπαθούμε να τον γνωρίσουμε καλύτερα. Προβαίνουμε σε προσωπική αξιολόγηση και συνολική αναθεώρηση – επανεξέταση του συστήματος αξιών μας. Ο καταναλωτισμός και το «shopping therapy» δεν αποτελούν πλέον τρόποι να υπάρξουμε και να στηρίξουμε την αυτό-εικόνα και αυτοεκτίμησή μας. Ήρθε η ώρα να επανεξετάσουμε τις βάσεις στις οποίες στηρίζεται η αυτοεκτίμησή μας και αν αυτές είναι σαθρές να δημιουργήσουμε νέες, πιο ουσιαστικές, που θα προέρχονται από μέσα μας και όχι απέξω, όντας πιο σταθερές, άσχετα με την οικονομική κατάσταση που επικρατεί γύρω μας. Δεν έχει σημασία πλέον τι κατέχω αλλά το ποιος είμαι.
Δώρα Αναστασίου
Ψυχολόγος




Βασικοί και χρήσιμοι «κανόνες» για την ανατροφή ενός παιδιού

Η ανατροφή των παιδιών αποτελεί φροντίδα και των δύο γονέων
  • Η άνευ όρων αγάπη προς το παιδί.
  • Η αποδοχή του παιδιού από τους γονείς του που αποτελούν τους «σημαντικούς άλλους» της ζωής του, ανεξάρτητα από τα λάθη και τις αδυναμίες του.
  • Η θέσπιση σταθερών, ξεκάθαρων και κοινών και από τους δύο γονείς ορίων. Η χρυσή τομή βρίσκεται σε έναν συνδυασμό ανεκτικότητας και ενθάρρυνσης που επιτρέπει στο παιδί να πάρει πρωτοβουλίες, να πειραματιστεί, να ανεξαρτητοποιηθεί σταδιακά κλπ. με παράλληλη ύπαρξη κάποιων περιορισμών, που θα το προστατεύσουν από ατυχήματα και θα το βοηθήσουν στην εκμάθηση κοινωνικών κανόνων συμπεριφοράς. 
  • Η σωστή επικοινωνία των γονέων με τα παιδιά, με το να ακούνε περισσότερο και πιο ενεργητικά και να προσπαθούν να διακρίνουν τα αίτια που κρύβονται πίσω από έναν ίσως μη αποδεκτό τρόπο συμπεριφοράς του παιδιού τους. Κι αυτό γιατί πολλές φορές τα παιδιά δεν εκφράζονται λεκτικά αλλά μέσω της συμπεριφοράς τους, η οποία έτσι μπορεί να αποτελέσει μία μορφή επικοινωνίας από την πλευρά τους.
  • Η επιβράβευση της θετικής επιθυμητής συμπεριφοράς. Επιβραβεύοντας τη θετική συμπεριφορά και την κάθε προσπάθεια του παιδιού, και όχι μόνο το αποτέλεσμα, συμβάλλουμε καθοριστικά στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησής του και του προσφέρουμε κίνητρα για να συνεχίσει να προσπαθεί. Από την άλλη πλευρά όμως, όταν η συμπεριφορά δεν είναι η αναμενόμενη, χρειάζεται να υπάρχουν κάποιες τιμωρούσες συνέπειες. Με τη σωματική τιμωρία δεν θα έχουμε το αποτέλεσμα που επιθυμούμε, γιατί παρόλο που μπορεί να είναι παροδικά αποτελεσματική έχει πολλές «παρενέργειες». Μπορεί να φέρει ένα αποτέλεσμα, όμως μέσα από φόβο, χωρίς να διδάσκει στο παιδί τι πρέπει να κάνει, και χωρίς να εμπνέει αυτοσεβασμό στο παιδί. Σε μία τέτοια περίπτωση, αυτό που φαίνεται να λειτουργεί καλύτερα είναι η αφαίρεση κάποιων προνομίων αφού εξηγηθεί στο παιδί ο λόγος της συγκεκριμένης τιμωρίας. Και φυσικά αυτή η αφαίρεση να είναι κάτι απλό που να μπορεί να πραγματοποιηθεί (π.χ. απαγόρευση παρακολούθησης τηλεόρασης για κάποια ώρα).
  • Η επεξήγηση από τους γονείς μέσω λογικών επιχειρημάτων, των λόγων για τους οποίους ζητούν από το παιδί τους να κάνει ή να μην κάνει κάτι. Με αυτόν τον τρόπο το παιδί εξοικειώνεται με αυτό το σύστημα και είναι πιο πιθανό να εσωτερικεύσει τις αξίες των γονιών μεγαλώνοντας, αφού έτσι κατανοεί τη χρησιμότητά τους.
  • Όταν ένα παιδί εκδηλώνει μια ανεπιθύμητη συμπεριφορά είναι σημαντικό να θυμόμαστε να κατακρίνουμε τη συγκεκριμένη συμπεριφορά και όχι το ίδιο το παιδί. Αντί δηλαδή να πούμε «είσαι κακό/ απρόσεκτο/ άμυαλο… παιδί» είναι προτιμότερο να πούμε «αυτό που έκανες δεν ήταν σωστό γιατί...».
  • Η αποφυγή της σύγκρισης του παιδιού με άλλα παιδιά ή τα αδέρφια του, πράγμα που μειώνει την εμπιστοσύνη του παιδιού στον εαυτό του. 
  • Η εγκαθίδρυση εμπιστοσύνης του παιδιού για τους γονείς του, η οποία μπορεί να επιτευχθεί μέσω της συνέπειας των γονέων προς τα λεγόμενά τους και των υποσχέσεών τους απέναντι στο παιδί τους. Οι γονείς ως «σημαντικοί άλλοι» στη ζωή ενός παιδιού λειτουργούν ως πρότυπα. Πέρα λοιπόν από οτιδήποτε, η δική μας συμπεριφορά είναι αυτή που έχει την πιο ισχυρή επίδραση πάνω τους. Γι’ αυτό και είναι βασικό να έχουμε αναπτύξει την αυτογνωσία και να είμαστε εμείς οι ίδιοι ευχαριστημένοι από τη ζωή μας, έτσι ώστε να είμαστε σε θέση να εφαρμόζουμε τους σωστούς κανόνες διαπαιδαγώγησης που θέλουμε.
Δώρα Αναστασίου
Ψυχολόγος

Το άγχος της «τέλειας» ανατροφής του παιδιού



Η ευθύνη του να μεγαλώνεις ένα παιδί είναι σίγουρα μεγάλη. Ένα παιδί στα πρώτα του χρόνια είναι ανυπεράσπιστο και άμεσα εξαρτώμενο από τους γονείς του, οι οποίοι το επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό, συνειδητά ή ασυνείδητα. Παλαιότερα, η ευθύνη αυτή επίσης υπήρχε αλλά δε συνοδευόταν από το ίδιο μεγάλο άγχος όπως σήμερα, όπου οι σύγχρονοι γονείς ίσως λόγω της υπερπληροφόρησης και των ερεθισμάτων που λαμβάνουν, αναρωτιούνται συχνά αν ο τρόπος που μεγαλώνουν τα παιδιά τους είναι ο σωστός και ενδεδειγμένος.

Ένα παιδί δεν έρχεται στον κόσμο μαζί με ένα εγχειρίδιο οδηγιών λέμε πολλές φορές, όμως είναι σαν να ισχύει κατά κάποιον τρόπο αν κάνει κάποιος μία βόλτα σε ένα βιβλιοπωλείο ή ανατρέξει σε σχετικές σελίδες του διαδικτύου. Τα διαθέσιμα εγχειρίδια και βιβλία με συμβουλές είναι τόσα πολλά που κάποιος μπορεί να χαθεί μέσα στο «δάσος» και να χάσει το «δέντρο».  Η πληθώρα αυτή της πληροφορίας γεμίζει  πολλούς γονείς με άγχος για τη σωστή ανατροφή του παιδιού τους. «Μήπως αυτό που λέω είναι λάθος;», «Μήπως θα έπρεπε να το κάνω κάπως διαφορετικά;». 

Φυσικά τέτοιου είδους εγχειρίδια βοηθάνε σε έναν βαθμό και παρέχουν κάποιες χρήσιμες πληροφορίες που επιτρέπουν στους γονείς να διαπιστώσουν εσφαλμένες συμπεριφορές και μοτίβα συμπεριφοράς που έχουν μάθει εκείνοι ως παιδιά από τους γονείς τους ώστε να μην τα επαναλάβουν και να αντικαταστήσουν κάποιες δυσλειτουργικές συμπεριφορές με κάποιες πιο λειτουργικές.  Όλη αυτή η πληθώρα πληροφοριών όμως, μπορεί να οδηγήσει σε αντίθετα αποτελέσματα. Δηλαδή σε μεγάλο άγχος, και το σημαντικότερο, σε έλλειψη αυθορμητισμού.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός και σε αυτή τη μοναδικότητά του συμβάλει και το γεγονός ότι έχει ανατραφεί από το συνδυασμό δύο μοναδικών και διαφορετικών γονέων με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά τους, με τις καλές και τις κακές τους στιγμές, με τα ταλέντα και τις μειονεξίες τους αλλά πάντα με τη μοναδικότητά τους. Έτσι, θα λέγαμε ότι δεν υπάρχει (και καλώς δεν υπάρχει) ένας μοναδικός σωστός τρόπος ανατροφής των παιδιών όπως δεν υπάρχουν και τέλειοι γονείς. Ας ψάξουμε λοιπόν χρήσιμες πληροφορίες και συμβουλές με σκοπό να μας διευκολύνουν στην ανατροφή των παιδιών μας και όχι να μας δυναστεύσουν τη ζωή και να μη μας αφήνουν να απολαύσουμε όμορφες στιγμές με τα παιδιά μας. Ας λειτουργήσουμε ενστικτωδώς και αυθόρμητα κάποιες φορές. Ο αυθορμητισμός ενισχύει την εκδήλωση των συναισθημάτων και κάνει τα παιδιά να λειτουργούν επίσης πιο αυθόρμητα. Ας βοηθήσουμε τα παιδιά μας να γίνουν μοναδικά!

                                                                               Δώρα Αναστασίου
Ψυχολόγος

Πόσο «προκατειλημμένη» είναι η σκέψη μας όταν έχουμε άγχος;

Η προκατάληψη προς το χειρότερο: Άγχος


Τα προβλήματα που σχετίζονται με το άγχος φαίνεται να συνδέονται με μια νοητική διεργασία στην οποία συμβαίνουν ταυτόχρονα δύο πράγματα: Από τη μία υπάρχει υπερτίμηση του κινδύνου ή της απειλής που έχουμε μπροστά μας και από την άλλη υποτίμηση της ικανότητας ή των αποθεμάτων μας να την αντιμετωπίσουμε.

Αυτή η άνιση αντίληψη για το εκάστοτε πρόβλημα μας αποθαρρύνει και μας αποτρέπει από την προσπάθεια αντιμετώπισής του. Ως αποτέλεσμα, επηρεάζει αρνητικά την αυτοπεποίθηση και την αίσθηση αυτοαποτελεσματικότητας, δημιουργώντας πρόσθετη ψυχική δυσφορία. 

Αυτού του είδους η άνιση αντίληψη είναι αποτέλεσμα διαστρεβλώσεων στη σκέψη μας. Μπορούμε να κατανοήσουμε αυτές τις διαστρεβλώσεις σαν ένα είδος προκατειλημμένης εστίασης προς τη χειρότερη έκβαση, από το οποίο διαποτίζεται ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε και ερμηνεύουμε ό,τι σημαντικό μας συμβαίνει. 

Στην περίπτωση των προβλημάτων που συνδέονται με το άγχος, αυτή η προκατάληψη προς το αρνητικό δημιουργεί μια μεροληπτικά αρνητική αξιολόγηση της έκβασης ενός προβλήματος, λόγω της οποίας είναι δύσκολο να εκτιμηθεί ρεαλιστικά η κατάσταση και η ικανότητά μας να τη διαχειριστούμε. 

Έτσι, όταν έχουμε άγχος, η σκέψη μας μπορεί να είναι αρκετά «προκατειλημμένη». Η προκατάληψη αυτή μπορεί να έχει τις εξής μορφές: 

Καταστροφική σκέψη: Το άτομο αναμένει την καταστροφή ως τη μόνη πιθανή έκβαση των πραγμάτων. Για παράδειγμα, ένα κούνημα του αεροπλάνου είναι ένδειξη σοβαρής μηχανικής βλάβης, ένα βλοσυρό βλέμμα του προϊστάμενου είναι ένδειξη απόλυσης κ.λπ. Ιδιαίτερα στην περίπτωση του άγχους για θέματα υγείας, πολλών ειδών σωματικά συμπτώματα είναι δυνατόν να πυροδοτήσουν καταστροφικές σκέψεις. Για παράδειγμα, ένας πόνος στο στήθος μπορεί να σημαίνει καρδιακή προσβολή, ο πονοκέφαλος μπορεί να σημαίνει εγκεφαλικό επεισόδιο, ένα σημάδι στο δέρμα μπορεί να σημαίνει καρκίνο κ.λπ. 

Διπολική σκέψη: Στην περίπτωση αυτή το άτομο σκέφτεται με απόλυτους όρους, δηλαδή του τύπου «όλα ή τίποτα», «άσπρο ή μαύρο». Μία διαφωνία με ένα συνάδελφο στη δουλειά γίνεται αντιληπτή μέσα από το πρίσμα «Όλοι τα βάζουν μαζί μου». Μία αύξηση των καρδιακών παλμών πυροδοτεί τη σκέψη «Αφού ακούω την καρδιά μου, κάτι κακό συμβαίνει». Αυτού του είδους η προκατάληψη στη σκέψη είναι πολύ συνηθισμένη στην περίπτωση του άγχους που οφείλεται σε υψηλά στάνταρτ και προϋποθέσεις (τελειοθηρία). Συνηθισμένες σκέψεις αυτού του τύπου είναι: «Αν δεν είναι τέλειο, είναι για πέταμα», ή «Αφού δεν το κατάφερα στο 100%, απέτυχα»


Υπεργενίκευση: Στην περίπτωση αυτή από ένα περιορισμένο εύρος δεδομένων ή από ένα μεμονωμένο αρνητικό γεγονός, το άτομο καταλήγει σε γενικά και καθολικά συμπεράσματα. Έτσι, η αποτυχία σε μια συνέντευξη γίνεται αφορμή για σκέψεις του τύπου: «Δεν θα βρω ποτέ δουλειά» ή «Δεν τα καταφέρνω πουθενά». Οι δυσκολίες σε μια σχέση γίνονται αφορμή για σκέψεις του τύπου: «Δεν μπορώ να εμπιστευτώ κανένα» ή «Δεν θα βρω ποτέ ένα καλό σύντροφο».  

Απαξίωση του θετικού: Στην περίπτωση αυτή το άτομο απορρίπτει, ακυρώνει ή υποβαθμίζει οτιδήποτε το θετικό. Κάθε καλό γεγονός ή κατάσταση κρίνεται ως μη σημαντικό. Για παράδειγμα: «Δεν έκανα τίποτα σπουδαίο. Το λέει απλώς επειδή είναι ευγενική» ή «Δεν κατάφερα και τίποτα σημαντικό. Οι άλλοι κάνουν τα ίδια και καλύτερα». 

Αυθαίρετα συμπεράσματα: Το άτομο καταλήγει σε μια ερμηνεία χωρίς επαρκή δεδομένα που να την υποστηρίζουν. Στα αυθαίρετα συμπεράσματα ανήκει το Διάβασμα της σκέψης («Το ξέρω ότι με σχολιάζουν πίσω από την πλάτη μου. Φαίνεται στο πρόσωπό τους») και η πρόβλεψη του μέλλοντος («Όταν δει τις εξετάσεις ο γιατρός θα διαπιστώσει το χειρότερο» Ή «Μόλις με γνωρίσει καλύτερα θα φύγει» 

Συναισθηματική λογική: Πρόκειται για την πεποίθηση ότι ένα αίσθημα αντιπροσωπεύει ένα γεγονός («Αισθάνομαι ότι είμαι άσχημα, οπότε μάλλον είμαι» ή «Για να έχω άγχος, πάει να πει ότι κάτι δεν πάει καλά με μένα») 

Αυτοκατηγορία / αυτοκριτική: Το να βλέπει κανείς τον εαυτό του ως την αιτία ενός άσχημου γεγονότος ή να επικρίνει τον εαυτό του χωρίς επαρκή αιτία («Δεν προλαβαίνω να τελειώσω όλες τις δουλειές μου. Μάλλον είμαι ανίκανος ή χαζός» «Φταίω που έπεσε το παιδί μου. Έπρεπε να το προσέχω καλύτερα. Είμαι μια ανίκανη μάνα»).  

Φωτεινή Λέκκα
Ψυχολόγος

Κατανοήστε τη φύση της ανησυχίας, του φόβου και του άγχους




Η ανησυχία, ο φόβος και το άγχος είναι αισθήματα που βιώνουμε όλοι οι άνθρωποι. Πρόκειται για φυσιολογικές αντιδράσεις σε πιεστικές ή επικίνδυνες καταστάσεις και είναι απαραίτητες για την επιβίωσή μας. Αυτό ισχύει διότι προκαλούν την αναγκαία σωματική διέγερση και ψυχολογική κινητοποίηση προκειμένου να επιλύσουμε άμεσα ένα πρόβλημα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Για παράδειγμα, ακούω τον ήχο ενός λεωφορείου που πλησιάζει, ανησυχώ ότι θα με χτυπήσει, φοβάμαι ότι κινδυνεύει η ζωή μου και αισθάνομαι άγχος. Η αντίδραση αυτή είναι απόλυτα φυσιολογική και κρίσιμη για την επιβίωσή μου, αν πράγματι διέσχιζα ένα δρόμο και το λεωφορείο ερχόταν κατά πάνω μου. Είναι ευνόητο ότι η ίδια αντίδραση θα ήταν υπερβολική, αν βρισκόμουν αρκετά μακριά από το δρόμο και έτσι θα ήταν απίθανο να με χτυπήσει το λεωφορείο. 

Σε τι όμως χρησιμεύουν η ανησυχία, ο φόβος και το άγχος; Η απάντηση βρίσκεται στο ρόλο που παίζουν για την επιβίωσή μας. Πιο συγκεκριμένα, μας προετοιμάζουν να αντιμετωπίσουμε αγχογόνες ή επικίνδυνες καταστάσεις. Πυροδοτούν την έκκριση αδρεναλίνης, μιας ορμόνης που επιφέρει αλλαγές σε σωματικό και σε νοητικό επίπεδο, οι οποίες με τη σειρά τους μας προετοιμάζουν για την αντιμετώπιση μιας πρόκλησης ή για τη φυγή από μια επικίνδυνη κατάσταση. 

Οι αλλαγές που προκαλούνται είναι τριών ειδών: 

  • Σωματικές αλλαγές, στις οποίες περιλαμβάνονται η αυξημένη μυϊκή τάση, η επιτάχυνση του ρυθμού της αναπνοής, η υψηλή αρτηριακή πίεση, η εφίδρωση και οι αλλαγές στην πεπτική λειτουργία. Όλες αυτές οι αλλαγές αυξάνουν την ετοιμότητα για δράση και εξηγούν πολλές σωματικές αντιδράσεις που βιώνουμε όταν έχουμε άγχος, όπως: ένταση στους μυς, κοφτή αναπνοή, ταχυκαρδία, ιδρώτας, ενοχλήσεις στην κοιλιακή χώρα κ.ά. Πρόκειται για αλλαγές εξαιρετικά χρήσιμες όταν απαιτείται σωματική εγρήγορση για δράση (π.χ. ένας αθλητής που ετοιμάζεται για ένα αγώνα). 

  • Ψυχολογικές αλλαγές, στις οποίες περιλαμβάνονται αλλαγές στον τρόπο σκέψης και στα συναισθήματά μας. Όταν αντιμετωπίζουμε μία επικίνδυνη ή αγχογόνο κατάσταση μπορούμε να απομονώσουμε και να εστιάσουμε την προσοχή και τη σκέψη μας ειδικά σε αυτή. Έτσι, μπορούμε να συγκεντρωθούμε στην επίλυση του προβλήματος απερίσπαστοι (π.χ. ο φοιτητής την ώρα του διαγωνίσματος). 

  • Συμπεριφορικές αλλαγές, στις οποίες περιλαμβάνονται αντιδράσεις διαφυγής (φυγής) ή ετοιμότητας (πάλης) (π.χ. αν δω ένα αυτοκίνητο να τρέχει ανεξέλεγκτο προς το μέρος μου, τινάζομαι μακριά να το αποφύγω)


Φωτεινή Λέκκα
Ψυχολόγος

Άγχος: Πότε αποτελεί πρόβλημα;








Οι σωματικές και ψυχολογικές αλλαγές που μας συμβαίνουν εν όψει μιας πιεστικής ή επικίνδυνης κατάστασης είναι βραχυπρόθεσμα ωφέλιμες, αφού μας προετοιμάζουν για να δράσουμε και να επιλύσουμε άμεσα ένα πρόβλημα. Αν ωστόσο, συνεχίζονται και μετά την πάροδο του κινδύνου ή της πρόκλησης, γίνουν δηλαδή χρόνιες ή υπερβολικές, τότε δημιουργούνται προβλήματα τα οποία εκδηλώνονται σε τρία επίπεδα:

Σωματικό επίπεδο: Υπό την επίδραση χρόνιας ή υπερβολικής ψυχολογικής πίεσης, τα συμπτώματα που βιώνουμε στο σώμα μας γίνονται πιο δυσάρεστα. Η μυϊκή ένταση που είναι απαραίτητη προκειμένου να αποφύγουμε ή να αντιμετωπίσουμε ένα κίνδυνο, όταν γίνει χρόνια μπορεί να  προκαλέσει ενοχλήσεις σε διάφορα σημεία του σώματος, όπως: πόνο (πονοκέφαλο, πόνο στους ώμους, στον αυχένα, στο στήθος), δυσκολία στην κατάποση, κράμπες, τρέμουλο και αδυναμία στα άκρα.

Επίσης είναι πιθανό να υπάρχει εφίδρωση, αύξηση των καρδιακών παλμών, ζαλάδα, θαμπή όραση και βούισμα στα αφτιά. Η αύξηση του ρυθμού της αναπνοής μπορεί να οδηγήσει σε ίλιγγο και ναυτία. Η επίδραση της παρατεταμένης πίεσης στο πεπτικό σύστημα γίνεται έκδηλη με τάση για εμετό, διάρροια και πόνους στο στομάχι.

Ψυχολογικό επίπεδο: Σε επίπεδο σκέψης εμφανίζεται μια συστηματική εστίαση στην ανησυχία και στην πρόβλεψη του χειρότερου σεναρίου, καθώς υπάρχει η βεβαιότητα ότι το πρόβλημα είναι ανυπέρβλητο. Τα συναισθήματα που επικρατούν είναι νευρικότητα, ευερεθιστότητα, κακή διάθεση και φόβος.

∙  Συμπεριφορικό επίπεδο: Οι παρατεταμένη ή υπερβολική αντίδραση στην πίεση ή τον κίνδυνο μπορεί να προκαλέσει κούραση και εξουθένωση. Για να αντιμετωπίσουμε δυσάρεστα συναισθήματα ενδέχεται να αυξήσουμε το κάπνισμα, την κατανάλωση τροφής και αλκοόλ. Τέλος, σε μια προσπάθεια να ελέγξουμε ή να μειώσουμε το άγχος, αρχίζουμε να αποφεύγουμε καταστάσεις που σχετίζονται με αυτό. Ενώ προσωρινά αισθανόμαστε καλύτερα, η ανακούφιση είναι πρόσκαιρη καθώς τη διαδέχονται σκέψεις για την προσωπική επάρκεια και αποτελεσματικότητα, οι οποίες επηρεάζουν αρνητικά την αυτοπεποίθηση και κάνουν την αντιμετώπιση της αγχογόνου κατάστασης στο μέλλον ακόμα πιο δύσκολη.

Είναι πιθανό να αντιμετωπίζετε κάποιο πρόβλημα που σχετίζεται με το άγχος, αν:

∙ Αναγνωρίζετε στον εαυτό σας τα παραπάνω συμπτώματα τα οποία είναι υπερβολικά με την έννοια ότι χρονικά είναι παρατεταμένα (δηλαδή, η επικίνδυνη ή η πιεστική κατάσταση που τα προκάλεσε έχει πια περάσει)

∙ Αναγνωρίζετε στον εαυτό σας τα παραπάνω συμπτώματα, τα οποία εκδηλώνονται με αφορμή μια κατάσταση που δεν δικαιολογεί την ύπαρξή τους.

Φωτεινή Λέκκα
Ψυχολόγος

17/1/14

Κατάθλιψη: Πώς μας επηρεάζει



Στην προσπάθεια να κατανοήσουμε αν υποφέρουμε από κατάθλιψη είναι χρήσιμο να εξετάσουμε τους τομείς που επηρεάζει.

Τα κίνητρα: Η κατάθλιψη επηρεάζει το βαθμό κινητοποίησης και το κίνητρο για δράση. Μπορεί να νιώθουμε απάθεια ή να νιώθουμε ότι δεν έχουμε τις δυνάμεις ή το ενδιαφέρον να εμπλακούμε σε οποιαδήποτε δραστηριότητα. Μπορεί να έχουμε την αίσθηση ότι δεν αξίζει να κάνουμε τίποτα, ότι όλα είναι ανούσια, άσκοπα και κάθε προσπάθεια μάταιη. Μπορεί να νιώθουμε ότι «σερνόμαστε» και πιέζουμε τον εαυτό μας για να κάνει ακόμα και τα πιο απλά πράγματα.

Τα συναισθήματα: Ένα από τα κύρια συμπτώματα της κατάθλιψης ονομάζεται ανηδονία, και αφορά στην απώλεια της δυνατότητας βίωσης οποιασδήποτε ευχαρίστησης. Η ζωή φαίνεται άδεια και εμείς είμαστε βυθισμένοι στη θλίψη. Όμως, παρότι χάνουμε την ικανότητα βίωσης θετικών συναισθημάτων, τα αρνητικά συναισθήματα, όπως ο θυμός, αυξάνονται.

Πιο συγκεκριμένα, ο θυμός φαίνεται να συνυπάρχει αρκετά συχνά με την κατάθλιψη. Μπορεί να πνιγόμαστε από θυμό και αγανάκτηση και να μη μπορούμε να τα εκφράσουμε. Γινόμαστε τρομερά ευερέθιστοι και ενδέχεται να μιλάμε απότομα στους άλλους, να λογομαχούμε και να ερχόμαστε σε σύγκρουση. Έπειτα, νιώθουμε ενοχές για τη συμπεριφορά μας και ως αποτέλεσμα ακόμα μεγαλύτερη κατάθλιψη.

Άλλα συνηθισμένα συναισθήματα στην κατάθλιψη είναι το άγχος και ο φόβος. Μπορεί να νιώθουμε εξαιρετικά ευάλωτοι. Πράγματα που κάναμε παλιότερα με ευκολία, τώρα να μας προκαλούν φόβο ακόμα και όταν απλώς τα σκεφτόμαστε.

Άλλα συναισθήματα που είναι επίσης δυνατόν να εμφανιστούν με μεγαλύτερη ένταση είναι η ντροπή, η ενοχή, ο φθόνος, και η ζήλια.

Οι σκέψεις: Η κατάθλιψη επηρεάζει τις σκέψεις μας με δύο τρόπους. Καταρχήν, επηρεάζει τη συγκέντρωση και τη μνήμη. Δεν μπορούμε να εστιάσουμε την προσοχή μας ακόμα και σε απλά πράγματα, όπως να διαβάσουμε ένα βιβλίο ή να παρακολουθήσουμε μια εκπομπή στην τηλεόραση. Δεν θυμόμαστε ή έχουμε την τάση να ξεχνάμε εύκολα διάφορα πράγματα. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τα θετικά, τα οποία μας είναι δυσκολότερο να τα θυμηθούμε, εν αντιθέσει με τα αρνητικά.

Επιπλέον, η κατάθλιψη επηρεάζει τις σκέψεις που κάνουμε για τον εαυτό μας, το μέλλον και τον κόσμο. Έχουμε την τάση να βλέπουμε τον εαυτό μας ως κατώτερο, ελλιπή, κακό και άχρηστο. Το μέλλον και ο κόσμος που μας περιβάλλει μοιάζουν απειλητικά, καθώς θεωρούμε ότι το μόνο που μας προσφέρουν είναι πρόσθετες ματαιώσεις και απογοητεύσεις.

Η συμπεριφορά: Όταν νιώθουμε κατάθλιψη, ασχολούμαστε με πολύ λιγότερες δραστηριότητες. Νιώθουμε την ανάγκη να αποσυρθούμε κοινωνικά και να μην κάνουμε τίποτα. Αυτό ισχύει ακόμα και για δραστηριότητες που στο παρελθόν μας ήταν ευχάριστες

Οι κοινωνικές σχέσεις: Οι κοινωνικές σχέσεις επηρεάζονται από την κατάθλιψη, καθώς μπορεί να αποφεύγουμε δραστηριότητες ή καταστάσεις όπου υπάρχει η παρουσία άλλων ανθρώπων. Πολύ συχνό φαινόμενο είναι να λέμε συνέχεια «όχι» σε προσκλήσεις και προτάσεις. Οι άλλοι άνθρωποι μπορεί να είναι δύσκολο να κατανοήσουν τι σημαίνει να υποφέρει κάποιος από κατάθλιψη. Έτσι, ενδέχεται να αντιδρούν με αγανάκτηση ή ακόμα και να συγκρούονται μαζί μας στην προσπάθειά τους να μας κινητοποιήσουν.

Φωτεινή Λέκκα
Ψυχολόγος

Κατάθλιψη: Τι σημαίνει;



 Η κατάθλιψη αφορά σε μια ψυχολογική κατάσταση την οποία μπορεί να βιώσει ο κάθε άνθρωπος, όπως ακριβώς όλοι μπορεί να νιώσουμε άγχος, λύπη, φόβο κ.λπ. Σε κάθε δεδομένη στιγμή, περίπου 10 τοις εκατό του γενικού πληθυσμού υποφέρει από κατάθλιψη. Έχει εκτιμηθεί ότι ο αριθμός των ατόμων που υποφέρουν από κατάθλιψη παγκοσμίως μπορεί να υπερβαίνει και τα 100 εκατομμύρια.

Κατάθλιψη δεν σημαίνει απλώς το να έχει κάποιος κακή διάθεση, παρότι συναισθήματα, όπως στεναχώρια, απελπισία, μελαγχολία., μπορεί να επικρατούν . Αυτό συμβαίνει διότι η κατάθλιψη δεν επηρεάζει μόνο τα συναίσθημά μας αλλά και τη σκέψη, την ενεργητικότητα, τη συγκέντρωση της προσοχής και τον ύπνο. Έτσι, συνυπάρχουν και άλλα πολλά συμπτώματα όπως: 

• μείωση του ενδιαφέροντος και της ευχαρίστησης στις περισσότερες καθημερινές δραστηριότητες,

• σημαντική απώλεια ή αύξηση του σωματικού βάρους,

• δυσκολίες στον ύπνο (αϋπνία ή τάση να κοιμάμαι όλη τη μέρα),

• ανησυχία ή κινητική επιβράδυνση,

• αίσθημα κόπωσης,

• απώλεια της ενεργητικότητας,

• δυσκολίες στη συγκέντρωση και στη λήψη αποφάσεων.

Ως αποτέλεσμα, επηρεάζονται πολλοί τομείς της ζωής μας, όπως: εργασία, κοινωνική ζωή, διαπροσωπικές σχέσεις. Ταυτόχρονα, επηρεάζεται ο τρόπος που βλέπουμε τον εαυτό μας, τον κόσμο και το μέλλον. Πιο συγκεκριμένα, όταν η διάθεσή μας είναι κακή έχουμε την τάση να αποδίδουμε ευθύνες και ενοχές στον εαυτό μας, να αισθανόμαστε ανάξιοι και ανεπαρκείς, βλέπουμε τον κόσμο που μας περιβάλλει ως μόνιμη πηγή ματαιώσεων και απογοητεύσεων και το μέλλον μας μαύρο και μάταιο. 

Όταν μιλάμε για την κατάθλιψη είναι σημαντικό να έχουμε υπόψη ότι στην πραγματικότητα δεν είναι «μία». Υπάρχουν πολλά είδη και πολλά αίτια που την προκαλούν. Κατάθλιψη μπορεί να εμφανίζουν άνθρωποι που υποφέρουν από διαφορετικές δυσκολίες, ο καθένας με το δικό του τρόπο. Σε κάποιους η κατάθλιψη εμφανίζεται ως αποτέλεσμα ενός σημαντικού γεγονότος ζωής (π.χ. ανεργία, απώλεια ή σοβαρές οικονομικές δυσκολίες). Σε άλλους φαίνεται να υπάρχει μια γενετική προδιάθεση. Μία άλλη κατηγορία ανθρώπων φαίνεται να είναι ευάλωτη στην κατάθλιψη λόγω πρώιμων αρνητικών εμπειριών στη ζωή (π.χ. κακοποίηση). Τέλος, σε άλλους εμφανίζεται ως συνέπεια συναισθηματικών ή οικογενειακών δυσκολιών ή λόγω της κοινωνικής απομόνωσης. Σε κάποιες περιπτώσεις, οι παραπάνω αιτίες μπορεί να συνυπάρχουν.        

Φωτεινή Λέκκα
Ψυχολόγος

13/1/14

Αυτή τη χρονιά ... γιατί κάποιες φορές οι μικρές αλλαγές κάνουν τη διαφορά


Οι περισσότεροι από εμάς κάθε καινούργια χρονιά, θέτουμε προσωπικούς στόχους. Σας προτείνουμε να διαβάσετε την ακόλουθη λίστα. Περιλαμβάνει κάποια απλά πράγματα που συχνά παραβλέπουμε στην καθημερινότητά μας. Ωστόσο, είναι ιδιαίτερα σημαντικά για την ψυχική υγεία και ευεξία μας. 

Αυτή τη χρονιά λοιπόν ...
  • Βρείτε λίγα λεπτά τη μέρα για να φροντίσετε τον εαυτό σας. Καθίστε αναπαυτικά σε μια πολυθρόνα και διαβάστε την εφημερίδα ή το βιβλίο σας, χωρίς να απαντήσετε στο κινητό. Ακούστε το αγαπημένο σας τραγούδι ή μείνετε για λίγα λεπτά σε ένα ήσυχο μέρος, κλείστε τα μάτια σας. 
  • Ασκηθείτε καθημερινά. Δεν χρειάζεται να θέσετε μεγαλεπήβολους στόχους. Αρκεί να περπατάτε περισσότερο ή να επισκέπτεστε το πάρκο της γειτονιάς σας συχνότερα. Τα δεδομένα όλων των ερευνών καταλήγουν ότι η σωματική άσκηση μας προφυλάσσει από την κατάθλιψη και το άγχος. 
  • Φροντίστε τον ύπνο και το φαγητό σας. Είναι ένα απλό αλλά βασικό βήμα για να αισθάνεστε καλύτερα καθημερινά. 
  • Γράψτε τις σκέψεις σας. Θα σας βοηθήσει να αφουγκραστείτε τις ανάγκες σας και ό,τι σας δυσκολεύει. 
  • Βάλτε στο χώρο σας φωτογραφίες αγαπημένων προσώπων ή τοποθεσιών. Αφήστε το βλέμμα μας να σταθεί σε αυτές, όταν νιώθετε πίεση ή κακή διάθεση. 
  • Μάθετε να χαλαρώνετε. Αρκούν λίγα λεπτά κάθε μέρα για να κλείσετε τα μάτια σας και να συγκεντρωθείτε στην αναπνοή σας. Αναπνεύστε χαλαρά και αβίαστα. Με κάθε εκπνοή, φανταστείτε ότι απομακρύνετε ό,τι σας βαραίνει. 
  • Προσφέρετε λίγο από το χρόνο σας για να κάνετε κάτι καλό για τους άλλους. Τα δεδομένα πολλών ερευνών δείχνουν ότι το να προσφέρουμε βοήθεια μας κάνει καλό. Οι επιλογές είναι πολλές, καθώς αρκετοί άνθρωποι γύρω μας έχουν ανάγκη. Βρείτε μια από αυτές και δεσμευτείτε ότι αυτή τη χρονιά θα είστε περισσότερο ενεργοί κοινωνικά. Παρακινείστε τα παιδιά, το σύντροφο ή τους φίλους σας να συμμετέχουν για τον ίδιο σκοπό. 

Καλή χρονιά!