3/2/14

Η εμπειρία της κρίσης πανικού

Παρότι η υποκειμενική εμπειρία είναι δύσκολη, οι κρίσεις πανικού  είναι αντιμετωπίσιμες


Η Αντωνία βρισκόταν σε διακοπές μαζί με μια παρέα φίλων. Το καλοκαίρι εκείνο τη βρήκε αρκετά κουρασμένη σωματικά αλλά και συναισθηματικά. Λίγους μήνες πριν είχε χωρίσει μετά από αρκετά χρόνια σχέσης. Στη δουλειά επίσης ένιωθε όλο και μεγαλύτερη δυσαρέσκεια και αδικία λόγω κάποιων αλλαγών που προωθούσε η εταιρεία στην οποία εργαζόταν.  Έφυγε για διακοπές χωρίς ιδιαίτερα καλή διάθεση. Από την άλλη, πίστευε ότι θα χαλάρωνε και θα ξεκουραζόταν. 


Τη δεύτερη μέρα των διακοπών και ενώ βρισκόταν σε ένα από τα μπαράκια του νησιού, αισθάνθηκε ξαφνικά μεγάλη δυσφορία. Κάτι την «πλάκωνε» και δυσκολευόταν να αναπνεύσει. Μέσα σε δευτερόλεπτα άρχισε να ιδρώνει και να ζαλίζεται. Πίστευε ότι αν δεν καθόταν, θα είχε πέσει κάτω. Οι ήχοι γύρω της απομακρύνονταν και το μόνο που άκουγε ήταν η καρδιά της να χτυπά σαν «τρελή». Το μόνο που σκεφτόταν ήταν «Πεθαίνω». Παρότι βρισκόταν σε εξωτερικό χώρο, πνιγόταν. Χωρίς να σκέφτεται τίποτα, έτρεξε προς το δρόμο. Κάθισε σε ένα πεζούλι και εξαντλημένη προσπαθούσε να ξαναβρεί το ρυθμό της αναπνοής της. Εκεί τη βρήκε η φίλη της μετά από λίγα λεπτά και τη βοήθησε να επιστρέψει στο δωμάτιο της. 



Η Αντωνία δεν κοιμήθηκε καθόλου και το ξημέρωμα γύρισε πίσω στην Αθήνα. Δεν θυμάται πως έκανε το ταξίδι. Ανακαλεί μόνο το «μούδιασμα» και τον τρόμο. Στο λιμάνι την περίμεναν οι γονείς της και όπως την είδαν σε αυτή την κατάσταση τη μετέφεραν στα επείγοντα μεγάλου νοσοκομείου. 



Έγιναν όλες οι απαραίτητες εξετάσεις. Ο γιατρός της ανακοίνωσε ότι ευτυχώς ήταν όλα πολύ καλά. Αυτό που της είχε συμβεί ήταν μια κρίση πανικού. Η ίδια αισθανόταν να μην πολυκαταλαβαίνει. Ένιωθε χάλια και ζήτησε από τους γονείς της να την πάρουν μαζί στο πατρικό της. Οι δύο επόμενες εβδομάδες κύλησαν με αγωνία. Με παρότρυνση της μητέρας της βγήκε δύο φορές. Και τις δύο επέστρεψε σπίτι φοβούμενη ότι ζαλίζεται και ότι θα λιποθυμήσει. 



Επιστρέφοντας στην Αθήνα, συνειδητοποίησε ότι τίποτα δεν ήταν το ίδιο. Οι ζαλάδες επιδεινώνονταν, όπου κι αν βρισκόταν. Άρχισε να φεύγει νωρίτερα από τη δουλειά και κάποιες μέρες δεν πήγαινε καθόλου. Τους επόμενους μήνες επισκέφτηκε και άλλους γιατρούς, ενώ η μητέρα της μετακόμισε στο σπίτι της γιατί φοβόταν να μείνει μόνη. Σταμάτησε να βλέπει φίλους και απέφευγε μετακινήσεις. Μόνο στο σπίτι και μαζί με τη μητέρα της αισθανόταν ασφαλής. 



Η Αντωνία υπέφερε από κρίσεις πανικού, δηλαδή από επαναλαμβανόμενα και απροσδόκητα επεισόδια άγχους που κορυφώνεται πολύ γρήγορα και διαρκεί περίπου 2 λεπτά έως μισή ώρα, παρότι η υποκειμενική αίσθηση είναι ότι διαρκεί πολύ περισσότερο. Η κορύφωση του άγχους συνοδεύονται από δυσάρεστα σωματικά συμπτώματα αλλά και από έντονα συναισθήματα και σκέψεις. 



Η Αντωνία ταλαιπωρούνταν κυρίως από ζαλάδες και φόβο ότι θα λιποθυμήσει. Άλλα επίσης συνηθισμένα συμπτώματα είναι η ταχυκαρδία, η ναυτία, η εφίδρωση, το τρέμουλο και οι στομαχικές ενοχλήσεις.  Τα συμπτώματα μοιάζουν με αυτά που θα περιμέναμε να ισχύουν στην περίπτωση μιας σοβαρής ασθένειας. Έτσι, η πρώτη σκέψη είναι η επίσκεψη σε ένα ή περισσότερους γιατρούς. Οι καθησυχάσεις ότι «όλα είναι καλά, είναι απλώς άγχος», συνήθως αυξάνουν την ψυχική δυσφορία. Μπορεί να περάσει αρκετό χρονικό διάστημα μέχρι κάποιος να αποδεχτεί ότι αυτό που συμβαίνει στο σώμα του είναι αποτέλεσμα ενός ψυχολογικού μηχανισμού.  



Στο μηχανισμό αυτό δύο παράγοντες παίζουν κυρίαρχο ρόλο. Ο πρώτος αφορά την εστίαση της προσοχής στο σώμα και τις σωματικές αισθήσεις. Ο δεύτερος αφορά την καταστροφική εξήγηση αυτών. 



Η Αντωνία ζαλιζόταν και φοβόταν ότι θα λιποθυμήσει. Ωστόσο, ποτέ, ακόμα και στη χειρότερη κρίση άγχους, δεν είχε συμβεί κάτι τέτοιο. Άλλοι άνθρωποι μπορεί να σκέφτονται ότι παθαίνουν εγκεφαλικό ή έμφραγμα ή ότι τρελαίνονται. 



Η καταστροφική ερμηνεία ισχυροποιεί και επιδεινώνει τα σωματικά συμπτώματα. Έτσι, ξεκινά ένα φαύλος κύκλος άγχους για το άγχος (άγχος αναμονής). Η Αντωνία φοβόταν ότι ανά πάσα στιγμή μπορεί να αισθανθεί ζαλάδα. Έτσι, ανησυχούσε όλο και περισσότερο όταν ξεκινούσε να πάει στη δουλειά και γενικά όποτε απομακρυνόταν από το σπίτι. Στην προσπάθειά της να νικήσει το άγχος της το έκανε μεγαλύτερο.



Στην περίπτωση αυτή μιλάμε για αγοραφοβία, δηλαδή για το άγχος που προκαλείται σε μέρη ή σε καταστάσεις από τα οποία είναι δύσκολη η φυγή ή η διαφυγή σε περίπτωση που συμβεί μια κρίση πανικού (π.χ. στο βαγόνι στο metro ή μια συνάντηση στο γραφείο). Η Αντωνία ντρεπόταν να λιποθυμήσει μπροστά στους συναδέλφους της και αυτό της προκαλούσε ακόμα μεγαλύτερο άγχος, αυξάνοντας την πιθανότητα να συμβεί μια νέα κρίση πανικού. Αισθανόταν περισσότερο ασφαλής στο σπίτι μαζί με τη μητέρα της, ωστόσο και πάλι το άγχος δεν ελεγχόταν.



Όταν αποφάσισε να αναζητήσει βοήθεια, σκεφτόταν σοβαρά να παραιτηθεί και να επιστρέψει στην επαρχιακή πόλη από την οποία καταγόταν. 


Σήμερα, η διαταραχή πανικού αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά. Μάλιστα, με την κατάλληλη θεραπεία, αντιμετωπίζεται το 70 έως 90 % των περιπτώσεων. Θεραπεία εκλογής είναι η γνωσιακή – συμπεριφοριστική ψυχοθεραπεία, η οποία μπορεί να συνδυαστεί με φαρμακοθεραπεία ή όχι ανάλογα με την κάθε περίπτωση.

Το πρώτο κομμάτι στη θεραπεία των κρίσεων πανικού είναι να γίνει κατανοητός ο μηχανισμός γένεσης και διατήρησής τους. 

Στην έναρξη των κρίσεων πανικού η εστίαση της προσοχής στα σωματικά συμπτώματα και ο καταστροφικός τρόπος εξήγησής τους παίζουν καθοριστικό ρόλο




Στη διατήρηση των κρίσεων πανικού καθοριστικό ρόλο παίζει η αναμονή για μια νέα κρίση πανικού και o τρόπος αντιμετώπισης αυτού του ενδεχομένου μέσω αποφυγών, διαφυγών και αναζήτησης ασφάλειας.

Για να σπάσουν αυτοί οι φαύλοι κύκλοι είναι σημαντικό να:

  • Μάθετε τεχνικές χαλάρωσης και ελέγχου της αναπνοής σας, ώστε να αντιμετωπίσετε τις σωματικές αισθήσεις που προκαλούνται από άγχος
  • Χρησιμοποιήσετε τεχνικές απόστασης της προσοχής από τα σωματικά συμπτώματα που σας απασχολούν
  • Αμφισβητήσετε τις σκέψεις που κάνετε για την επικινδυνότητα των σωματικών συμπτωμάτων
  • Αντιμετωπίσετε τα προβλήματα που σας προκαλούν άγχος
  • Εκτεθείτε σταδιακά στις καταστάσεις που αποφεύγετε
  • Μειώσετε την αναζήτηση ασφάλειας η οποία σας περιορίζει σταδιακά όλο και περισσότερο

Στη διαδικασία αυτή μπορείτε να βοηθηθείτε αποτελεσματικά από ένα ειδικό. 

Ωστόσο, για να ξεπεράσετε τις κρίσεις πανικού, είναι σημαντικό να έχετε ενεργητικό ρόλο σε όλη τη διάκρεια της προσπάθειας. 

Γι' αυτό σας προτείνουμε τα παρακάτω: 

Βιβλία αυτοβοήθειας 

  • Silove, D., & Manicavasager, V. (2000). Ξεπερνώντας τον πανικό: Ένας οδηγός αυτοβοήθειας με γνωστικές-συμπεριφοριστικές τεχνικές. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα¨ 
  • Kennerley, H. (1999). Ξεπερνώντας το άγχος: Ένας οδηγός αυτοβοήθειας με γνωστικές-συμπεριφοριστικές τεχνικές. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα¨ 

Χρήσιμες πληροφορίες 

Ένα ενδιαφέρον video για τις αγχώδεις διαταραχές

Φωτεινή Λέκκα
Ψυχολόγος

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου