27/2/15

Σχολικός Εκφοβισμός: ενημέρωση, ευαισθητοποίηση, δράση


Σχολικός εκφοβισμός (School bullying), ένας όρος τον οποίο χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε μία συμπεριφορά μεταξύ των παιδιών, η οποία γίνεται κατ’ επανάληψη, με χαρακτηριστικά βίας και επιθετικότητας.  Αυτή η συμπεριφορά στοχεύει στη δημιουργία σωματικού και ψυχικού πόνου εντός και εκτός του σχολείου.

Στη σχολική κοινότητα συναντάμε κάποια παιδιά που έχουν το ρόλο του «ισχυρού» ενώ ένας μικρός αριθμός παιδιών έχει το ρόλο του «αδύναμου». Το «ισχυρό» παιδί προσπαθεί μέσα από την προκλητική και επιθετική συμπεριφορά του προς τους συμμαθητές του να επιβληθεί, να κυριαρχήσει και να εισπράξει κάποιο «όφελος», μία «θέση» και έναν «ρόλο» στην ομάδα των συνομηλίκων του. Το «αδύναμο» παιδί δυσκολεύεται να ορίσει τη θέση του στην ομάδα, να προστατεύσει τον εαυτό του και να εκφράσει τις ανάγκες του. 

Το φαινόμενο του εκφοβισμού δεν αφορά μόνο τα παιδιά που αναπτύσσουν ή δέχονται αυτή τη συμπεριφορά αλλά και όλη τη σχολική κοινότητα (καθηγητές, συμμαθητές) που παρακολουθεί άμεσα ή έμμεσα την ύπαρξη τέτοιων πράξεων και συμπεριφορών. Είναι ένα φαινόμενο κοινωνικό – ομαδικό.
Η επιθετικότητα, η οποία μπορεί να εκφραστεί από το ένα παιδί προς το άλλο, έχει τη δυνατότητα, με τους κατάλληλους χειρισμούς από το περιβάλλον στο οποίο αναπτύσσεται, να μεταλλαχθεί σε μία θετική συμπεριφορά και δημιουργική στάση του παιδιού προς τον εαυτό του και τους άλλους (πρωτοβουλία, θάρρος γνώμης, έκφραση, αυτοεκτίμηση, αναγνώριση ικανοτήτων).




Πολλές φορές, τα παιδιά που εκφοβίζουν εκφράζουν την αγωνία τους, την ανασφάλειά τους και την έλλειψη προστατευτικού οικογενειακού περιβάλλοντος, με αρνητική συμπεριφορά και βία, «προκαλώντας» την προσοχή των συνομηλίκων και των καθηγητών.








Τα παιδιά που εκφοβίζονται δηλώνουν με τη συμπεριφορά τους τη δυσκολία τους να εκφραστούν και να ενταχθούν ομαλά στη σχολική κοινότητα, τη χαμηλή αυτοεκτίμηση και τη διαφορετικότητά τους.






Μορφές εκφοβισμού

  • Σωματικός εκφοβισμός (τρικλοποδιές, γροθιές κλπ.)
  • Λεκτικός εκφοβισμός (απειλές, ειρωνικά σχόλια κλπ.)
  • Ψυχολογικός εκφοβισμός (απειλές, εκβιασμός κλπ.)
  • Κοινωνικός εκφοβισμός (διαρροή φημών και κοινωνική αδιαφορία)
  • Ηλεκτρονικός εκφοβισμός (απειλητικά ηλεκτρονικά μηνύματα)
  • Ρατσιστικός εκφοβισμός (καταγωγή, διαφορετικότητα)
  • Σεξουαλικός (χειρονομίες, υπονοούμενα, σχόλια κλπ.)

Οι γονείς του παιδιού που εκφοβίζεται είναι απαραίτητο να προσέχουν:
  • εάν έχει διαφοροποιηθεί η συμπεριφορά του.
  • εάν έχει απομονωθεί από τις παρέες του.
  • εάν είναι περιορισμένες οι αναφορές του για το σχολείο (για φίλους, συμμαθητές, δασκάλους).
  • εάν παρουσιάζει δυσκολίες στον ύπνο.
  • εάν εκφράζει άρνηση για το σχολείο.
  • εάν εμφανίζει σωματικούς πόνους ή άλλα σημάδια στο σώμα του.
  • εάν εκδηλώνει έντονη ανασφάλεια και ανησυχία.
Οι γονείς του παιδιού που εκφοβίζει είναι απαραίτητο να προσέχουν:
  • εάν έχει αλλάξει η συμπεριφορά του
  • εάν επιδεικνύει αδιαφορία και άρνηση για τις σχολικές του υποχρεώσεις.
  • εάν περνά πολλές ώρες από το χρόνο του στο διαδίκτυο.
  • εάν απουσιάζει αδικαιολόγητα από το σχολείο.
  • εάν έχει διαφοροποιηθεί η εμφάνισή του και ο λόγος του.
  • εάν έχει περιορίσει τις εξωσχολικές του δραστηριότητες.
  • εάν έχουν διαφοροποιηθεί οι παρέες του.
  • εάν φέρνει διάφορα αντικείμενα στο σπίτι που δεν του ανήκουν (κινητά, χρήματα κλπ.).
  • εάν υπάρχει ενημέρωση από το σχολείο ότι συμμετέχει σε παρέες με προκλητικές συμπεριφορές.

Τα παιδιά που εκφοβίζουν ή εκφοβίζονται, σε οποιαδήποτε ηλικία 
κι αν βρίσκονται, είναι σκόπιμο:
  • να αισθάνονται αγάπη και φροντίδα από τους γονείς.
  • να δέχονται προστασία και ασφάλεια από το οικογενειακό περιβάλλον τους.
  • να εισπράττουν αναγνώριση και αποδοχή στη σχολική κοινότητα που ανήκουν.
  • να αισθάνονται τη σταθερότητα του περιβάλλοντος που ανήκουν.
  • να έχουν τη δυνατότητα έκφρασης και δημιουργίας.

Για να εξαλειφθεί το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού και τα παιδιά να αναπτύξουν μία υγιή κοινωνική συμπεριφορά είναι απαραίτητο να υπάρχει:
  • σταθερή συνεργασία οικογένειας – σχολείου
  • συνεχής επικοινωνία με τους καθηγητές
  • άμεση αντιμετώπιση και παρέμβαση από τη σχολική κοινότητα
  • συνεχής επαγρύπνηση των γονέων και των καθηγητών
  • ενημέρωση των παιδιών για τον τρόπο που εκφράζονται
  • ευαισθητοποίηση των παιδιών όταν γίνονται θεατές τέτοιων γεγονότων.



Διονυσία Μακρυνόρη
Ψυχολόγος

24/2/15

Stress: Προειδοποιητικά σημάδια




Με τον όρο stress περιγράφεται ένα σύνολο ψυχολογικών και σωματικών αλλαγών που συμβαίνουν σε ένα οργανισμό στην προσπάθειά του να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις μιας κατάστασης, η οποία γίνεται αντιληπτή ως επικίνδυνη ή απειλητική. Ουσιαστικά, πρόκειται για ένα μηχανισμό αξιολόγησης του βαθμού επικινδυνότητας ενός ερεθίσματος και επαγρύπνησης του σώματος ώστε να προετοιμαστεί κατάλληλα για πάλη ή φυγή.

Αυτή η κατάσταση επαγρύπνησης προκαλεί ορμονικές αλλαγές που επιταχύνουν τους καρδιακούς παλμούς και την αναπνοή και προκαλούν μια «έκρηξη» ενέργειας, η οποία είναι απαραίτητη για να αντιμετωπιστεί η απειλή. 

Ο μηχανισμός αυτός ενεργοποιείται κάθε φορά που καλούμαστε να αντεπεξέλθουμε σε μια κατάσταση που την αντιλαμβανόμαστε ως απειλητική ή απαιτητική. Έτσι, η φοίτηση στο πανεπιστήμιο, μια καινούργια δουλειά, η γέννηση ενός παιδιού κ.λπ., είναι δυνατόν να πυροδοτήσουν την ίδια κατάσταση επαγρύπνησης, όπως π.χ. μια ασθένεια ή το διαζύγιο. Αυτό σημαίνει ότι ο μηχανισμός του stress πυροδοτείται όχι μόνο σε αρνητικές εμπειρίες ή αντικειμενικά επικίνδυνες και απειλητικές καταστάσεις. 

Μόλις ο κίνδυνος ή η απειλή περάσει, το σώμα έχει την ικανότητα να επανέρχεται στην κανονική κατάσταση ηρεμίας. Ωστόσο, οι καθημερινές περιβαλλοντικές απαιτήσεις σε συνδυασμό με τον προσωπικό τρόπο ερμηνείας και αντιμετώπισης προβλημάτων είναι δυνατόν να οδηγήσουν το σώμα σε συχνή ή/και παρατεταμένη κατάσταση επαγρύπνησης με αρνητικές συνέπειες στην ψυχική και τη σωματική υγεία. 

Παρακάτω παρουσιάζονται τα κύρια πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια του stress.  Όσο το επίπεδο του στρες αυξάνει, τόσο πιο εμφανή γίνονται. Αξιολογείστε τι συμβαίνει σε εσάς στη διάρκεια των τελευταίων 3 – 6 μηνών.

Πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια του στρες 

Σωματικά: 
□ Πονοκέφαλοι
□ Αίσθηση «σφιξίματος»
□ Κούραση
□ Ασαφής πόνοι
□ Ερεθισμοί του δέρματος ή εξανθήματα
□ Υπερβολική εφίδρωση
□ Συχνά κρυολογήματα, μολύνσεις ή ιώσεις

Ψυχολογικά: 
□ Αναποφασιστικότητα
□ Δυσκολία ή αδυναμία συγκέντρωσης
□ Απροσεξία, συχνά λάθη
□ Ανησυχία
□ Λιγότερη κατανόηση και ευαισθησία προς τους άλλους ανθρώπους
□ Επίμονες αρνητικές σκέψεις
□ Μπερδεμένες σκέψεις

Συναισθηματικά: 
□ Ευερεθιστότητα
□ Κακοκεφιά
□ Αίσθηση εσωτερικής έντασης
□ Αίσθηση ψυχολογικού κενού ή «αδειάσματος», έλλειψη ενθουσιασμού
□ Κυνισμός, ακατάλληλο χιούμορ
□ Αίσθηση νευρικότητας, άγχους, φόβου
□ Απώλεια της εμπιστοσύνης και της σιγουριάς στον εαυτό
□ Έλλειψη κινήτρου
□ Μειωμένη αυτοεκτίμηση
□ Έλλειψη ικανοποίησης από την εργασία

Συμπεριφορικά: 
□ Μείωση κοινωνικών συναναστροφών
□ Διαρκής ανησυχία
□ Μείωση της όρεξης ή υπερβολική όρεξη για φαγητό
□ Κατανάλωση μεγαλύτερων ποσοτήτων αλκοόλ
□ Έλλειψη χρόνου για χαλάρωση
□ Μειωμένη απόδοση σε καθημερινές υποχρεώσεις
□ Κακή διαχείριση του χρόνου

Η διαχείριση του stress είναι μια σύνθετη διαδικασία. Ξεκινά από την αναγνώριση των παραγόντων που το πυροδοτούν και στοχεύει στον αποτελεσματικότερο χειρισμό τους. Ταυτόχρονα, έμφαση δίνεται στη μείωση των αρνητικών σωματικών συνεπειών του, με αλλαγές στον τρόπο ζωής (ελεύθερος χρόνος και χαλάρωση, διατροφή, αλκοόλ και κάπνισμα). 

Κεντρικό στοιχείο της αποτελεσματικής διαχείρισης του stress είναι η αλλαγή του προσωπικού τρόπου νοηματοδότησης καθημερινών καταστάσεων. Ο τρόπος σκέψης καθορίζει τη συχνότητα και τη διάρκεια με την οποία διάφορες καταστάσεις και εμπειρίες (συγκρούσεις, οριοθέτηση και διεκδικητικότητα, προβλήματα διαπροσωπικών σχέσεων, θυμός) πυροδοτούν το μηχανισμό του stress και επηρεάζει τον τρόπο αντιμετώπισής τους. 

Θα επανέλθουμε στο θέμα της διαχείρισης του stress σε επόμενη ανάρτηση.   



Φωτεινή Λέκκα,
Ψυχολόγος 

16/2/15

Η απελευθέρωση της μεταμφίεσης...



Το κυριότερο γνώρισμα των Απόκρεων, που ξεκινούν από την αρχαιότητα και διατηρούνται έως σήμερα, είναι το μασκάρεμα και η μεταμφίεση. Στόχος αυτού του γνωρίσματος είναι η προσπάθεια του ανθρώπου να παρέμβει, να καθορίσει και να ξορκίσει τα εξωτερικά γεγονότα καθώς η μεταμφίεση έχει μορφή «μαγική»

Η μεταμφίεση λειτουργεί με μορφή κάθαρσης δίνοντας τη δυνατότητα στους ανθρώπους να απελευθερώσουν και να εκφράσουν τις εσωτερικές τους αλήθειες. Μέσω της μεταμφίεσης οι άνθρωποι επικοινωνούν και απελευθερώνουν κρυμμένες σκέψεις και επιθυμίες και απαλλάσσονται από φόβους και καταπιεσμένα συναισθήματα. 
Η μεταμφίεση βοηθά τον ενήλικα να αποδεσμευτεί από κοινωνικούς ρόλους και να εκφράσει μία άλλη πλευρά του εαυτού του, απελευθερώνοντας την παιδικότητά του και τον αυθορμητισμό του. 
Η μεταμφίεση για κάποιους ανθρώπους δεν έχει μόνο τη μορφή κάθαρσης και απελευθέρωσης αλλά και απειλής για την κοινωνική τους εικόνα και την προσωπική τους ταυτότητα, επειδή είναι εγκλωβισμένοι σε ρόλους ελέγχου του εαυτού τους και εξουσίας του περιβάλλοντος. 

Οι τοπικές κοινωνίες στην Ελλάδα, διατηρούν ακόμα τα έθιμα των Απόκρεων δίνοντας τον απαιτούμενο χώρο και χρόνο στους ανθρώπους, μέσω της συμμετοχής τους στην ομάδα και της κοινωνικής συλλογικότητας, να εκφράσουν κοινωνικές δυσκολίες, προσωπικά αδιέξοδα και οικονομικά προβλήματα, έχοντας ως στόχο να ξορκίσουν, να καυτηριάσουν και να διακωμωδήσουν τα κακώς κείμενα της προσωπικής και κοινωνικής τους ζωής.   

Το γαϊτανάκι ως ένα παραδοσιακό έθιμο το οποίο συναντάμε σε όλη την Ελλάδα και χαρακτηρίζεται για το χρώμα, το κέφι, τη χαρά και το ρυθμό, βοηθά τους ανθρώπους, μέσα από την ομάδα, να εκφράσουν τα συναισθήματά τους, να απελευθερώσουν το σώμα τους, να επικοινωνήσουν και να ξεφαντώσουν

Καλές απόκριες!
Να περάσετε όμορφα!




Διονυσία Μακρυνόρη
Ψυχολόγος

13/2/15

Για τον έρωτα...


Αυτό το αστέρι είναι για όλους μας
Ναι, αγαπημένη μου. Πολύ πριν να σε συναντήσω εγώ σε περίμενα. 
Πάντοτε σε περίμενα. 
Αλήθεια εκείνη η άνοιξη, εκείνο το πρωινό, εκείνη η απλή κάμαρα της ευτυχίας, 
αυτό το σώμα σου που κράταγα πρώτη φορά γυμνό, 
αυτά τα δάκρυα που δεν μπόρεσα στο τέλος να κρατήσω πόσο σου πήγαιναν. 
Α, θάθελα να φιλήσω τα χέρια του πατέρα σου, 
της μητέρας σου τα γόνατα που σε γέννησαν για μένα 
να φιλήσω όλες τις καρέκλες που ακούμπησες περνώντας με το φόρεμά σου, 
να κρύψω σαν φυλακτό στον κόρφο μου ένα μικρό κομμάτι απ’ το σεντόνι που κοιμήθηκες. 
Θα μπορούσα ακόμα και να χαμογελάσω στον άντρα που σ’ έχει δει γυμνή πριν από μένα, 
να του χαμογελάσω, που του δόθηκε μια τόση ατέλειωτη ευτυχία. 
Γιατί εγώ, αγαπημένη, σου χρωστάω κάτι πιο πολύ απ’ τον έρωτα, 
εγώ σου χρωστάω το τραγούδι και την ελπίδα, τα δάκρυα και πάλι την ελπίδα. 
Στην πιο μικρή στιγμή μαζί σου, έζησα όλη τη ζωή.

Τάσος Λειβαδίτης
(απόσπασμα)




Διονυσία Μακρυνόρη
Ψυχολόγος

11/2/15

Η σεξουαλικότητα και η αμφιθυμία του εφήβου



Όταν το παιδί εισέρχεται στην εφηβεία, η σεξουαλική του ανάπτυξη και η διαφοροποίηση των δύο φύλων είναι επαρκώς διαμορφωμένες και στο μεγαλύτερό τους μέρος αμετάκλητες. Οι αλλαγές στην εφηβεία, ξεκινώντας από την ωρίμανση των γεννητικών αδένων και της γενετήσιας λειτουργίας, είναι πολλές και έχουν σημαντικές επιπτώσεις στη συμπεριφορά του. Το κορίτσι στην εφηβεία έχει την πρώτη έμμηνο ρύση και το αγόρι την πρώτη εκσπερμάτωση. 

Στο κορίτσι η διαδικασία της σεξουαλικής ωριμότητας αρχίζει δύο χρόνια περίπου νωρίτερα από τα αγόρια. Τότε παρατηρούμε διαφοροποίηση στη συμπεριφορά του, όπως ακριβώς συμβαίνει σε κάθε μεταβατικό στάδιο. Ο τρόπος που θα διαχειριστεί το στάδιο αυτό εξαρτάται από τις προηγούμενες εμπειρίες του, από τις σχέσεις που έχει εσωτερικεύσει με τα αντικείμενα αγάπης και από τις επιρροές του άμεσου περιβάλλοντός του. 

Τα κορίτσια που ωριμάζουν πρώιμα, σε ηλικία 9 έως 10 ετών, παρουσιάζουν δυσκολίες στη συμπεριφορά τους (γκρίνια, εκρηκτικότητα και μειωμένη κοινωνικότητα) γιατί βιώνουν την βιολογική ωριμότητα η οποία έρχεται σε αντίθεση με το ψυχολογικό και συναισθηματικό στάδιο στο οποίο βρίσκονται. Έτσι η έφηβη αισθάνεται εκτεθειμένη στις πολλές εσωτερικές πιέσεις και κοινωνικές προκλήσεις. Την περίοδο αυτή τα κορίτσια προσπαθούν να «γοητεύσουν» τον πατέρα τους ώστε να αποκτήσουν έναν σύμμαχο. Η σχέση με τη μητέρα τους χαρακτηρίζεται από αμφιθυμία στο συναίσθημα και αντίδραση στη συμπεριφορά τους. Ωριμάζοντας αποκαθίστανται σταδιακά οι σχέσεις τους.


Στα αγόρια η πρώτη εκσπερμάτωση στην πλειοψηφία τους συμβαίνει περίπου μετά το 12ο έτος. Οι πρώτες τους επαφές με το άλλο φύλο χαρακτηρίζονται συνήθως από αδεξιότητα και αμηχανία. Το έφηβο αγόρι προσπαθεί να εκφράσει την επιθυμία του για ανεξαρτησία εκφράζοντας το θυμό του αρχικά προς τη μητέρα του. Σταδιακά τα συναισθήματα αυτά του θυμού μεταλλάσσονται, προς αυτήν και προς όλα τα κορίτσια, σε τρυφερότητα, ευγένεια και ιπποτισμό.

Η σεξουαλικότητα στην εφηβεία επηρεάζει τα δύο φύλα με διαφορετικό τρόπο και εκφράζεται σε πολύ μεγαλύτερη έκταση στα αγόρια παρά στα κορίτσια. Στα κορίτσια η σεξουαλική ορμή μοιάζει να είναι κάτι περισσότερο διάχυτο και ασαφές, τουλάχιστον στην αρχή της εφηβείας και μπορεί να πάρει μία ιδεαλιστική ή ρομαντική διάσταση. Στα αγόρια αυτό παρατηρείται πιο σπάνια. Οι στάσεις των κοριτσιών απέναντι στη σεξουαλική δραστηριότητα επηρεάζονται αναμφισβήτητα από το γεγονός ότι η κοινωνία επιβάλλει περισσότερους περιορισμούς και εκφράζει αυστηρότερες κρίσεις για τα σεξουαλικά πρότυπα και ήθη των γυναικών απ’ ότι των ανδρών.


Οι γονείς δυσκολεύονται να προβλέψουν πώς θα συμπεριφερθεί το παιδί τους. Έτσι, το καλύτερο που μπορούν να κάνουν, ακόμη κι αν οι προσπάθειές τους δεν είναι ευπρόσδεκτες, είναι να προσπαθήσουν να διευκολύνουν τον έφηβο να ξεκαθαρίσει τη σύγχυση και την αμφιθυμία του, δείχνοντάς του περισσότερο κατανόηση, αγάπη και στοργή απ’ ότι στις προηγούμενες φάσεις της ανάπτυξής του.

Οι γονείς είναι πολύ πιθανό να είναι οι τελευταίοι άνθρωποι με τους οποίους θα συζητούσαν οι έφηβοι τα σεξουαλικά τους προβλήματα, γιατί τόσο οι γονείς όσο και οι έφηβοι έχουν κάποιες αναστολές και ενδοιασμούς. Είναι σημαντικό να ενημερώσουν τα παιδιά τους για πιθανά σεξουαλικά προβλήματα (πιθανή εγκυμοσύνη, αρρώστια, αντισύλληψη), όπως ενημερώνουν για την εκπαίδευση, τη συμπεριφορά τους, για θέματα κοινωνικά και οικογενειακά. Συνήθως οι γονείς που έχουν αναπτύξει έναν ικανοποιητικό κώδικα επικοινωνίας με τα παιδιά τους μέχρι την εφηβεία, δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα ως προς την ενημέρωση και τη συναισθηματική προσέγγισή τους. Η στάση που θα κρατήσουν τα παιδιά απέναντι στις σεξουαλικές σχέσεις εξαρτάται από την σεξουαλική διαπαιδαγώγηση και καθοδήγηση που έχουν λάβει  στην παιδική τους ηλικία.

Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση στα σχολεία και η ανεπίσημη ενημέρωση από ιατρικά βιβλία, κινηματογράφο, τηλεόραση και «περιοδικά του σεξ» δεν απαλλάσσει τους έφηβους από τις σεξουαλικές τους θεωρίες που είναι βασισμένες στις προσωπικές τους φαντασιώσεις. Χρειάζονται χρόνο και χώρο για πειραματισμούς προκειμένου να φτάσουν στην τελική διαμόρφωση της σεξουαλικής τους ταυτότητας.

Είναι απαραίτητο να υπάρξει από τους γονείς
  • Κατανόηση των βιολογικών και ανατομικών στοιχείων που αποτελούν τη βάση της σεξουαλικής δραστηριότητας.
  • Συνειδητοποίηση ότι οι υπεύθυνες σεξουαλικές σχέσεις καθορίζονται και διαμορφώνονται από ψυχολογικούς, συναισθηματικούς, κοινωνικούς και ηθικούς παράγοντες.
  • Ενημέρωση για περιορισμό των φόβων και παρανοήσεων του παιδιού σχετικά με τις αλλαγές της ήβης και τη σεξουαλική δραστηριότητα.
  • Θετική και απενοχοποιημένη στάση απέναντι στο σεξ.
  • Πληροφόρηση γύρω από τους κινδύνους των αφροδίσιων νοσημάτων.
  • Συζήτηση γύρω από τον κίνδυνο μίας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης και τους τρόπους αντισύλληψης (είδη αντισύλληψης).
  • Ενημέρωση γύρω από την ομοφυλοφιλία με όσο το δυνατόν λιγότερη συναισθηματική φόρτιση και κριτική στάση.
  • Πληροφόρηση και κατανόηση της αναγκαιότητας της ατομικής υγιεινής.


Διονυσία Μακρυνόρη
Ψυχολόγος

4/2/15

Μια γυναίκα στα 40+… και το όνειρό της



Χωρίς να το καταλάβεις και κάνοντας μια διαδρομή 40 χρόνων, φτάνεις στο μαγικό νούμερο 40! Ένα νούμερο που σε οδηγεί στην εσωτερική αναζήτηση, με ερωτήσεις του τύπου: «Τι έχω κάνει ως τώρα και τι θέλω να πετύχω από εδώ και πέρα;».

Στο ερώτημα αυτό συναντάμε δύο κατηγορίες γυναικών που ακολουθούν δύο διαφορετικούς δρόμους. 

Στην πρώτη κατηγορία είναι η γυναίκα που ξαφνικά ξυπνά στα 40+, σαν την ωραία κοιμωμένη, από το φλερτ «κάποιου» στο δρόμο, που υπό άλλες συνθήκες μπορεί να προσπερνούσε. Αναρωτιέται αν έχει ανάγκη από μία τρυφερή κουβέντα και μία ζεστή αγκαλιά για να καλύψει τα «πιθανά κενά» της ζωής της. Τα παιδιά έχουν μεγαλώσει ώστε οι απαιτήσεις από τη μητέρα τους να είναι διαφορετικές και η επαφή με το σύζυγο-σύντροφο έχει περιοριστεί λόγω των πολλών υποχρεώσεων αλλά και των πολλών χρόνων συμβίωσης.

Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν οι γυναίκες που στο κρίσιμο σημείο του απολογισμού βλέπουν το θέμα από άλλη σκοπιά. Γνωρίζουν ότι το «πάθος» για το σύζυγο έχει πάρει άλλη μορφή, της αγάπης και της συντροφικότητας. Τα συναισθήματά τους είναι πιο δυνατά αλλά και πιο ουσιαστικά, με τις καλές και τις κακές στιγμές, βαδίζοντας μαζί, παλεύοντας ο ένας πλάι στον άλλο και έχοντας περισσότερο ελεύθερο χρόνο για να διαθέσουν στον εαυτό τους.

Συμπέρασμα από τη διαδρομή των 40+ χρόνων μου…
Να κάνεις αυτό που πάντα επιθυμούσες, εκπληρώνοντας τα όνειρά σου,
παρόλο που η ζωή στα έφερε αλλιώς.
Να τολμήσεις να ολοκληρώσεις αυτό που κάποτε ξεκίνησες.
Να συνεχίσεις να αγαπάς όσα έχεις κάνει μέχρι σήμερα. 

Εγώ τόλμησα να κυνηγήσω το εφηβικό μου όνειρο και να ξαναγεμίσω τις κενές μου ώρες με νέες γνώσεις και εμπειρίες, επιστρέφοντας στις σπουδές των νεανικών μου χρόνων που είχα αφήσει. Επίσης, κατάλαβα ότι οι άλλοι άρχισαν να με βλέπουν διαφορετικά γιατί άρχισα κι εγώ να βλέπω τον εαυτό μου διαφορετικά, με περισσότερο σεβασμό και εκτίμηση για μένα και να ανακαλύπτω ξανά τις «κρυμμένες» μου ικανότητες και δυνατότητες. 

Κυνήγα τα όνειρά σου!
Γιατί η ζωή αρχίζει στα 40!
@mv@

3/2/15

Η ευτυχία είναι στη σκέψη μας



Πολλές έρευνες έχουν πραγματοποιηθεί και πολλά έχουν γραφτεί για το τι είναι τελικά η ευτυχία. Ο γενικός ορισμός λέει ότι ευτυχία είναι η ψυχική ικανοποίηση του ανθρώπου, προερχόμενη από την εκπλήρωση των επιθυμιών και την επιτυχία των σκοπών του. Ο Αριστοτέλης στα Ηθικά του συγγράμματα διακρίνει την ευτυχία, η οποία μπορεί να είναι προϊόν τύχης και πρόσκαιρη, από την ευδαιμονία, η οποία συνδέεται με τη διαβίωση και τη δράση σύμφωνα με τις ηθικές αρετές και τη λογική. Υπάρχει η άποψη ότι δεν υπάρχει μόνιμη ευτυχία αλλά μόνο στιγμές ευτυχίας. Επίσης, είναι θέμα υποκειμενικό. Για κάποιους ευτυχία είναι η υλική ευμάρεια, για άλλους τα κοινωνικά αξιώματα και η δόξα, για άλλους η δημιουργία οικογένειας κ.α. 

Όμως αν κάποια από αυτά χαθούν ή δεν πραγματοποιηθούν τελικά τι μένει; 
Πώς μπορούμε να διατηρούμε μία θετική στάση για τη ζωή στην καθημερινότητά μας και ποια μπορεί να είναι η δική μας συμβολή σε αυτό;

Η ευτυχία δεν είναι αποκλειστικά και μόνο στο χέρι μας. Πέρα όμως από τις μη ελεγχόμενες συνθήκες υπάρχουν και οι δικές μας «συνήθειες» που κρατάνε τη χαρά μακριά από την καθημερινότητά μας χωρίς να το συνειδητοποιούμε, σύμφωνα με έρευνα με τίτλο «Η ευτυχία είναι απόφαση». Το 40% της ευτυχίας μας εξαρτάται από εμάς και μόνο. Σίγουρα όταν περνάμε πιο δύσκολες περιόδους στη ζωή μας όλοι κάνουμε αρνητικές, ως επί τo πλείστον, σκέψεις. Οι χρόνια δυσαρεστημένοι άνθρωποι έχουν συγκεκριμένες συνήθειες που τους κρατάνε μακριά από τη χαρά και την ευτυχία σαν να έχει αλλάξει μόνιμα το πρίσμα μέσα από το οποίο βλέπουν τα πράγματα.

Οι σαμποτέρ της ευτυχίας μας
  • Εστιάζουμε στα αρνητικά της ζωής και του κόσμου. Στη ζωή σαφώς υπάρχουν δυσκολίες και η ίδια μπορεί να αποβεί σκληρή με όλους μας σε κάποιες φάσεις. Αυτή η όψη της ζωής όμως δεν υπερισχύει απαραίτητα όλων των άλλων που μπορεί να έχει. Μπορεί να είναι γλυκιά, διασκεδαστική, δημιουργική, προκλητική, χαρούμενη. Η έμφυτη τάση μας να εστιάζουμε στο αρνητικό κομμάτι της ζωής και του κόσμου μας εμποδίζει να βρούμε τρόπους να αντεπεξέλθουμε σε δύσκολες καταστάσεις που βιώνουμε και να δούμε τα όποια θετικά συνήθως υπάρχουν στην ίδια κατάσταση ή σε άλλες γύρω μας.
  • Δεν δείχνουμε εμπιστοσύνη στους ανθρώπους. Σίγουρα δεν είναι όλοι άξιοι εμπιστοσύνης και χρειάζεται ένα εύλογο χρονικό διάστημα για να κερδίσει κάποιος την εμπιστοσύνη μας. Η υπερβολική επιφυλακτικότητα και καχυποψία μας όμως μπορεί να πυροδοτούν μία τάση να εστιάζουμε περισσότερο στα αρνητικά και στα λάθη των άλλων απ’ όσο στα θετικά που μπορεί να έχουν. Τέτοιες σκέψεις δυσκολεύουν τις διαπροσωπικές μας σχέσεις και μας κάνουν να νιώθουμε μόνοι και απογοητευμένοι από τους ανθρώπους.
  • Συγκρίνουμε τον εαυτό μας με τους άλλους. Η φράση «γιατί αυτός/ή και όχι εγώ» μπορεί να έχει ειπωθεί από όλους μας κάποιες φορές. Όταν μπαίνουμε σε μία τέτοια διαδικασία σύγκρισης με τους άλλους νιώθουμε αυτομάτως αδικημένοι. Εστιάζουμε σε ένα συγκεκριμένο θέμα χωρίς να γνωρίζουμε όλη την εικόνα, με αποτέλεσμα να βγάζουμε αυθαίρετα συμπεράσματα για τους άλλους και το πόσο ευτυχισμένοι είναι που έχουν αυτό που έχουν ενώ παράλληλα υποβαθμίζουμε όσα έχουμε εμείς. Ας το δούμε αντίστροφα: τι καλά έχουμε εμείς που δεν τα έχει ο άλλος;
  • Προσπαθούμε να ελέγξουμε τα πάντα. Χρειάζεται να αποδεχτούμε το γεγονός ότι δεν μπορούμε να ελέγξουμε τα πάντα και να είμαστε πιο ευέλικτοι και ελαστικοί με τον εαυτό μας και με τις καταστάσεις που διαμορφώνονται γύρω μας. Όπως έλεγε ο Αριστοτέλης: «Όταν τα πράγματα δεν έρχονται όπως τα θέλεις, χρησιμοποίησέ τα όπως έρχονται».
  • Αναμασάμε διαρκώς τα προβλήματά μας. Πολλές φορές γκρινιάζουμε νύχτα μέρα για πράγματα που δεν μπορούμε στην ουσία να αλλάξουμε ή για πράγματα που ανήκουν πια στο παρελθόν. Πράγμα που ούτε αλλάζει, ούτε θα μας κάνει να νιώσουμε καλύτερα. Είναι υγιές να μιλάμε για τα προβλήματά μας και να τα μοιραζόμαστε με τους δικούς μας ανθρώπους αλλά όσο περισσότερο το κάνουμε τόσο περισσότερο αυτά λαμβάνουν μέσα μας μεγάλες διαστάσεις. Όταν παραπονιόμαστε συνεχώς ότι κάτι μας ενοχλεί, κάτι δε μας αρέσει, κάτι δεν έχουμε κάνει καλά αλλά ταυτόχρονα δεν προσπαθούμε και να το αλλάξουμε το πιο πιθανό είναι να κάνουμε ένα βήμα μακριά από την ευτυχία. Οι πιο χαρούμενοι άνθρωποι ζουν περισσότερο στο τώρα και στο τι μπορούν να κάνουν για να νιώσουν καλύτερα και λιγότερο στο παρελθόν που πέρασε.
  • Έχουμε μανία με την τελειότητα. Η ανάγκη μας να τα καταφέρνουμε καλά και να προσπαθούμε πάντα για το καλύτερο μπορεί να μας κινητοποιεί στην καθημερινότητά μας. Όταν όμως το κυνήγι της τελειότητας γίνει υπερβολικό φτάνει σε σημείο να μας καταδυναστεύει τη ζωή και να μη μας αφήνει να αναγνωρίσουμε και να απολαύσουμε ό,τι έχουμε καταφέρει. Όταν κυνηγάμε συνεχώς το τέλειο είναι αναπόφευκτο να νιώθουμε απογοήτευση και να μην είμαστε ποτέ ικανοποιημένοι με τον εαυτό μας.
  • Φοβόμαστε υπερβολικά το μέλλον. Είναι ανθρώπινο και φυσιολογικό σε έναν βαθμό να φοβόμαστε και να αγωνιούμε για το άγνωστο που μας επιφυλάσσει το μέλλον. Όμως το να χρειαστεί κάποιες φορές στη ζωή μας να κολυμπήσουμε σε άγνωστα και σκοτεινά νερά είναι μέσα στο πρόγραμμα. Είναι καλό να είμαστε διορατικοί και να προετοιμαζόμαστε για πιθανές δύσκολες καταστάσεις όμως δεν οφελεί να ανησυχούμε υπερβολικά. Ειδικά για κάτι που μπορεί να μη συμβεί και ποτέ. Όταν νιώθουμε πως η ανησυχία μας για κάτι μελλοντικό αυξάνεται, ας ρωτήσουμε τον εαυτό μας αν μπορούμε να κάνουμε αυτή τη στιγμή κάτι γι’ αυτό. Αν η απάντηση είναι θετική, τότε ας καταστρώσουμε ένα σχέδιο, αν είναι αρνητική τότε ας βγούμε συνειδητά από το πεδίο του φόβου και ας εστιάσουμε στο εδώ και τώρα.
Δώρα Αναστασίου
Ψυχολόγος